Jak przygotować się do kolonoskopii?

Kolonoskopia – co to za badanie i na czym polega?

Kolonoskopia – jest to badanie endoskopowe dolnego odcinka przewodu pokarmowego, wy konywane w przypadku podejrzenia u pacjenta zmian chorobowych w obrębie jelita grubego. 

• Może mieć charakter diagnostyczny lub terapeutyczny. 

• Jest także wykonywana profilaktycznie u zdrowych osób pomiędzy 50 a 65 r.ż. rokiem życia, w celu wykrycia stanów przedrakowych lub wczesnej fazy raka jelita grubego. 

• Kolonoskopię profilaktyczną wykonuje się także u pacjentów między 40 a 49 r.ż. z dodatnim wywiadem rodzinnym w kierunku raka jelita grubego wśród krewnych 1-go stopnia. 

Kolonoskopia polega na oglądaniu wnętrza jelita grubego. Przeprowadza się ją z użyciem specjalne go aparatu zwanego kolonoskopem. Ma on postać giętkiego wziernika o średnicy około 10 mm zakoń czonego kamerą, który jest wprowadzany przez odbyt. Rejestrowany obraz jest przesyłany do monitora. W czasie kolonoskopii można pobrać wycinek błony śluzowej jelita grubego (tzw. biopsja), czy usunąć stwierdzony polip, który przekazywany jest do badania histopatologicznego. Kolonoskopia jest także zabiegiem terapeutycznym, w trakcie którego można poszerzyć powstałe w jeli cie zwężenia, czy zatamować krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego.

Wskazania do kolonoskopii – kiedy lekarz zleca badanie jelita grubego?

• Przewlekła biegunka o nieznanej przyczynie.
• Obecność krwi w stolcu lub dodatni wynik badania kału na krew utajoną. 
• Zaburzenia rytmu wypróżnień pod postacią naprzemiennego zaparcia i biegunki. 
• Podejrzenie choroby nowotworowej jelita grubego. 
• Wyniki badań radiologicznych (USG, TK, NMR) sugerujące patologię w obrębie jelita grubego. 
• Przewlekła choroba zapalna jelita np. wrzodziejącego zapalenie jelita grubego czy choroby Leśniowskiego-Crohna, określenie zasięgu tych chorób oraz weryfikacja tych rozpoznań. 
• Utrata masy ciała. 
• Niedokrwistość (anemia) z niedoboru żelaza o niewyjaśnionej przyczynie.

Jakie są przeciwwskazania do kolonoskopii? 

• Ostre stany w jamie brzusznej, takie jak zapalenie otrzewnej, perforacja jelita, ostre zapalenie uchyłków jelita grubego. Dodatkowo do przeciwwskazań względnych (rozpatrywanych indywidualnie przez lekarza) należą też: • Ciąża (I oraz III trymestr) 
• Duży tętniak aorty brzusznej 
• Niewyrównane zaburzenia krzepnięcia 
• Zaostrzenie stanów przewlekłych np. niewydolności oddechowej lub serca 

Jak przebiega kolonoskopia i ile trwa badanie

•  Kolonoskopia diagnostyczna trwa około 30 minut. W przypadku konieczności rozszerzenia zakresu badania czas jego trwania może się wydłużyć.
• Kolonoskopia przeprowadzana jest w pozycji leżącej na boku, ze zgiętymi w kolanach nogami. Pozycja może ulec zmianie w celu lepszego uwidocznienia jelita. 

Czy kolonoskopia boli? Odczucia pacjenta podczas badania

W czasie badania do światła jelita wprowadza się pod ciśnieniem powietrze. W ten sposób dochodzi do poszerzenia jelita, co ułatwia wprowadzenie kolonoskopu i obserwację śluzówki. Kolonoskopia może powodować u Pacjenta pewien dyskomfort i wiązać się z dolegliwościami bólowymi. Jeżeli są one silne, badanie może zostać przeprowadzone w krótkotrwałej analgosedacji. 

Po badaniu Pacjent: 

• Otrzymuje wynik badania oraz dalsze zalecenia. 
• Pozostaje w placówce ok. 2 godziny – jeżeli badanie było wykonane w analgosedacji. 
• W przypadku analgosedacji pacjent przez 24 godzin nie może prowadzić pojazdów mechanicznych ani podpisywać urzędowo ważnych dokumentów. 
• W przypadku badań z analgosedacją wskazana jest obecność osoby, która będzie towarzyszyć pacjentowi w drodze z placówki do domu. 

Powikłania po kolonoskopii – możliwe ryzyko i bezpieczeństwo badania

Częstość występowania powikłań po kolonoskopii to 0,35%. Najczęściej zdarzające się powikłanie to krwawienie, które może wystąpić w przypadku usuwaniu polipów. Niemal zawsze udaje się je zatamować w trakcie badania. W przypadku braku takiej możliwości, konieczne jest leczenie operacyjne. Do najgroźniejszych powikłań należy perforacja (przedziurawienie) ściany jelita, które może wystąpić w przypadku usuwania dużych polipów i najczęściej wymaga leczenia operacyjnego. Powikłania zdarzają się nieco częściej u osób ze zmianami chorobowymi w jelicie (np. zaostrzenie przewlekłego zapalenia, zapaleniem uchyłków), czy po wcześniejszych zabiegach w obrębie jamy brzusznej. 

Do typowych dolegliwości występujących po badaniu zalicza się:

• Dyskomfort, wzdęcia i skurcze brzucha 
• Nasilone oddawanie gazów. Jeżeli po badaniu wystąpi utrzymujące się/nasilone krwawienie lub znaczne nasilenie bólu, a także w przypadku wystąpienia gorączki należy pilnie zgłosić się do lekarza.

Jak przygotować się do kolonoskopii krok po kroku

 Zastosowanie się do poniższych zaleceń dotyczących diety oraz sposobu przygotowania preparatem ma istotne znaczenie dla bezpiecznego i skutecznego wykonania badania. 

Przyjmowanie leków

• Leki stosowane w leczeniu chorób przewlekłych należy przyjmować zgodnie z zaleceniami lekarza. Przed badaniem należy zwrócić szczególną uwagę na poniższe zalecenia dotyczące wybranych grup leków.
• Osoby chorujące na cukrzycę powinny poinformować o tym rejestrację oraz skonsultować sposób przygotowania do badania z lekarzem kierującym. 
• W przypadku niespożywania posiłków nie należy przyjmować doustnych leków przeciwcukrzycowych.
• Metforminę należy odstawić na 24 godziny przed badaniem wykonywanym w analgosedacji.
• Osoby stosujące leki w leczeniu otyłości, w tym agonistów receptora GLP-1 oraz leki o podobnym działaniu, powinny poinformować o tym rejestrację podczas umawiania badania. 
• W przypadku badania w analgosedacji sposób przygotowania, w tym ewentualną konieczność czasowego 
  odstawienia przyjmowanych leków, należy ustalić z lekarzem kierującym lub lekarzem kwalifikującym do 
  badania. Brak odpowiedniego przygotowania może skutkować koniecznością odroczenia badania wykonywanego w analgosedacji.

Podstawowe zasady dotyczące leków przeciwkrzepliwych:

• Osoby przyjmujące leki zmniejszające krzepliwość krwi powinny skonsultować z lekarzem ewentualną modyfikację leczenia przed badaniem.
• Preparatów kwasu acetylosalicylowego nie należy odstawiać, chyba że lekarz zaleci inaczej.
• Nowe doustne antykoagulanty należy odstawić w dniu poprzedzającym badanie oraz pominąć poranną 
  dawkę w dniu badania, o ile lekarz nie zaleci inaczej.
• Pacjenci przyjmujący acenokumarol lub warfarynę powinni w tygodniu poprzedzającym badanie oznaczyć 
  INR. Jeśli wynik mieści się w przedziale 2–3, nie należy modyfikować dawkowania. W przypadku INR powyżej 3 należy skonsultować dalsze postępowanie z lekarzem.
• Osoby z dużym ryzykiem zakrzepowo-zatorowym powinny indywidualnie ustalić sposób przygotowania do 
  badania z lekarzem prowadzącym.

W przypadku potrzeby wykonania większego zabiegu endoskopowego (np. usuwania polipów), po mimo zastosowania się do przedstawionych powyżej ogólnych zasad, może zaistnieć konieczność po wtórzenia zabiegu po modyfikacji leczenia przeciwkrzepliwego (np. u osób stosujących acenokumarol, warfarynę może zaistnieć konieczność przestawienia przed badaniem na leczenie heparynami drobnocząsteczkowymi).

Przed badaniem niezbędne będzie zapoznanie się i podpisanie zgody na zabieg, dlatego prosimy o przy bycie 30 minut przed wyznaczonym terminem badania. Badanie może wiązać się z dodatkowymi opłatami, jeśli konieczne będzie usunięcie zmian, pobra niedodatkowych wycinków lub wykonanie go w znieczuleniu – nie dotyczy to badań wykonywanych w ramach ubezpieczenia NFZ.

W przypadku badania w analgosedacji należy zapoznać się z zasadami przygotowania: https://www.luxmed.pl/jak-przygotowac-sie-do-badania/analgosedacja-znieczulenie

Dieta i stosowanie preparatu przed kolonoskopią – harmonogram przygotowania

Uwaga: 

• W przypadku badania po godzinie 12:00 zalecane jest wypicie całego przepisanego preparatu rano w dniu badania (obowiązuje zasada, że ostatnia szklanka preparatu powinna być wypita 4 godziny przed badaniem) 
• W przypadku masy ciała powyżej 100kg – w celu prawidłowego przygotowania należy zwiększyć ilość wypijanego preparatu o 50%.

Następstwa przyjmowania preparatu 

W przypadku wystąpienia nudności należy spowolnić tempo picia preparatu. Prawidłową reakcją na preparat będą częste wypróżnienia, pod koniec treścią płynną, klarowną, o żółtym zabarwieniu.

Do pobrania

Opis przygotowania do kolonoskopii (PDF)
Zgoda pacjenta na kolonoskopię / sigmoidoskopię (PDF)
Colonoscopy – preparation (PDF, English)
Patient’s consent to colonoscopy and sigmoidoscopy (PDF)