Krew utajona w kale

Co to jest krew utajona w kale i o czym świadczy jej obecność?

Krew utajona w kale to mikroskopijne cząsteczki krwi w stolcu, których nie da się zauważyć gołym okiem podczas wypróżniania. Nie zmieniają one koloru ani wyglądu kału, a ich obecność można wykryć wyłącznie za pomocą specjalnego testu.

Krew utajona znacznie różni się od krwi świeżej. Krew świeża jest jasnoczerwona. Nie zdążyła wymieszać się z trawioną treścią ani ulec działaniu bakterii jelitowych. Może ona świadczyć o tym, że krwawienie ma miejsce bardzo blisko ujścia odbytu. Często pojawia się na papierze toaletowym po wypróżnieniu.

Krew utajona nie zmienia zabarwienia stolca. Może pochodzić z wyższych partii jelit lub żołądka, gdzie została rozcieńczona. Często uwalnia się powoli i stale z polipów lub mikrouszkodzeń. Istnieje też krew ciemna, czarna (stolce smoliste). Oznacza ona obfite krwawienie z górnego odcinka (np. wrzody żołądka), gdzie krew została strawiona przez kwas żołądkowy i zmieniła kolor na czarny.

Niezależnie od tego, czy zauważysz krew świeżą, czy otrzymasz dodatni wynik krwi utajonej, każde krwawienie z przewodu pokarmowego wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Krew utajona w kale – przyczyny i najczęstsze źródła krwawienia

Dodatni wynik testu zawsze wymaga diagnostyki, ale nie oznacza automatycznie raka. Najczęstsze przyczyny krwawienia dzielimy na niegroźne oraz wymagające pilnego leczenia. Wśród nich znajdują się:

• Choroby odbytu – bardzo często krew pochodzi z żylaków odbytu (hemoroidów) lub szczeliny odbytu (pęknięcia śluzówki).
• Polipy jelita grubego – to łagodne narośla w jelicie, które łatwo krwawią. Powinny być usunięte, ponieważ z czasem mogą przekształcić się w nowotwór.
• Choroby zapalne jelit – krew pojawia się przy wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego lub chorobie Leśniowskiego-Crohna.
• Choroby żołądka i dwunastnicy – źródłem krwawienia mogą być wrzody, nadżerki lub zapalenie błony śluzowej żołądka.
• Uchyłki jelita – małe uwypuklenia w ścianie jelita, które mogą ulec stanom zapalnym i krwawić.
• Rak jelita grubego – jest to najpoważniejsza możliwa przyczyna. Test pozwala wykryć ten nowotwór na bardzo wczesnym, często całkowicie wyleczalnym etapie.

Zobacz także: Badania na helicobacter z kału

Krew utajona w kale – wynik dodatni co oznacza i jakie kroki należy podjąć?

Dodatni wynik badania na krew utajoną w kale oznacza aktywne krwawienie w którymś z odcinków przewodu pokarmowego. Taki rezultat nie jest ostateczną diagnozą ani wyrokiem. Wymaga jednak obowiązkowego i pilnego poszerzenia diagnostyki u lekarza.

Warto wiedzieć, że jeśli pacjent wykonał starszy test gajakowy (zamiast nowoczesnego testu immunochemicznego FIT), wynik może być fałszywie dodatni z powodu zjedzenia przed badaniem czerwonego mięsa lub zażywania preparatów żelaza.

Przy dodatnim wyniku testu na krew utajoną w kale należy niezwłocznie podjąć następujące kroki:

1. Podstawą jest konsultacja z lekarzem rodzinnym lub gastrologiem, który przeanalizuje wynik, zbierze wywiad chorobowy i wystawi odpowiednie skierowania.
2. Konieczne będzie też wykonanie kolonoskopii. Pozwoli ona lekarzowi dokładnie obejrzeć całe jelito grube od środka, zlokalizować źródło krwawienia, pobrać wycinki do badania lub od razu bezboleśnie usunąć krwawiące polipy.
3. Jeśli kolonoskopia nie wykaże żadnych nieprawidłowości, lekarz może zalecić gastroskopię – badanie górnego odcinka przewodu pokarmowego, aby wykluczyć np. wrzody żołądka.
4. Warto sprawdzić też morfologię oraz poziom żelaza i ferrytyny, aby ocenić, czy przewlekłe mikrokrwawienie nie doprowadziło do anemii (niedokrwistości).

Jak się przygotować i jak pobrać próbkę kału na krew utajoną?

Przygotowanie do badania kału i pobranie próbki zależą przede wszystkim od rodzaju wykonywanego testu. Obecnie standardem są nowoczesne testy immunochemiczne (FIT/iFOBT).

Jeśli pacjent wykonuje test typu FIT/iFOBT, nie musi stosować żadnej specjalnej diety. Nie trzeba unikać czerwonego mięsa ani warzyw. Jeśli wykonywany jest starszy test gajakowy (gFOBT), na 3 dni przed badaniem należy odstawić krwiste mięso, rzodkiewkę, chrzan i witaminę C.

Nie trzeba też odstawiać standardowych leków, chyba że lekarz zaleci inaczej. W przypadku przyjmowania aspiryny lub leków rozrzedzających krew, warto poinformować o tym lekarza przy omawianiu wyniku.

Dowiedz się, jak prawidłowo pobrać próbkę kału

Rodzaje testów – metoda gajakowa (gFOBT) a immunochemiczna (FIT)

W diagnostyce krwi utajonej w kale stosuje się dwa główne rodzaje testów: starszy test gajakowy (gFOBT) oraz nowoczesny test immunochemiczny (FIT/iFOBT). Różnią się one substancją, którą wykrywają, wymaganiami wobec pacjenta oraz dokładnością wyniku.

Metoda gajakowa opiera się na reakcji chemicznej. Wykorzystuje fakt, że składnik krwi (hem) działa jak katalizator i zmienia barwę papierka nasączonego żywicą gajakową.

Wadą tego testu jest to, że nie odróżnia on krwi ludzkiej od krwi zwierzęcej ani od niektórych substancji roślinnych. Zjedzenie krwistego steku, rzodkiewki, chrzanu, brokułów czy zażycie witaminy C fałszuje wynik. Zaletą jest jednak to, że test ten potrafi wykryć krwawienie z górnego odcinka przewodu pokarmowego (np. z żołądka), ponieważ hem jest odporny na trawienie.

Metoda immunochemiczna (FIT/iFOBT) jest nowoczesnym standardem medycznym, wykorzystującym przeciwciała ukierunkowane specyficznie na ludzką hemoglobinę.

Test jest bardzo wygodny dla pacjenta. Pozwala na jedzenie tego, na co w danej chwili ma się ochotę, bez konieczności rezygnowania z niektórych dań przed badaniem. Test jest też bardzo precyzyjny i reaguje wyłącznie na ludzką krew.

Test FIT wykrywa krwawienia pochodzące wyłącznie z jelita grubego i odbytnicy, gdyż hemoglobina z górnego odcinka (żołądka) zostaje strawiona przez soki żołądkowe, zanim dotrze do końca jelit. Z tego powodu jest też idealnym narzędziem profilaktyki raka jelita grubego.

Apteczny test na krew utajoną w kale a diagnostyka w laboratorium – jakie są różnice?

Choć oba rozwiązania służą do tego samego celu, test apteczny jest badaniem jakościowym (pokazuje jedynie wynik „tak” lub „nie”), podczas gdy badanie laboratoryjne metodą FIT jest najczęściej badaniem ilościowym – podaje dokładne stężenie krwi i cechuje się znacznie wyższą czułością.

Apteczny test domowy daje natychmiastowy komfort psychiczny (wynik w kilka minut). Jest tańszy, łatwo dostępny i idealny jako pierwszy krok w samokontroli. Jednak ze względu na wyższy próg czułości (40-50 ng/ml) może dać wynik fałszywie ujemny, jeśli polip lub guz krwawi bardzo skąpo. Słaba, ledwo widoczna druga kreska często budzi też wątpliwości pacjenta przy samodzielnej interpretacji.

Badanie laboratoryjne (FIT ilościowo) jest dokładniejsze. Ponieważ normę ilościową można dostosować, aparat w laboratorium wykryje nawet śladowe mikrokrwawienia (od 10 ng/ml) niedostępne dla testu z apteki. Dodatkowo lekarz, widząc dokładną wartość liczbową (np. 150 ng/ml a 20 ng/ml), ma lepszy pogląd na skalę problemu. Test ten wymaga dostarczenia próbki do punktu pobrań w określonym czasie i poczekania na analizę.