Aldosteron – badanie

Badanie aldosteronu – najważniejsze informacje

Co to jest aldosteron i na czym polega badanie?

Aldosteron to hormon należący do mineralokortykosteroidów. Jest produkowany przez korę nadnerczy i przede wszystkim bierze udział w regulacji gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu. Wpływa na nerki zwiększając zwrotne wchłanianie sodu oraz wydalanie potasu wraz z moczem, dlatego ma znaczenie dla utrzymania prawidłowej objętości płynów w organizmie i kontroli ciśnienia tętniczego.

Badanie aldosteronu polega na laboratoryjnym oznaczeniu stężenia tego hormonu, najczęściej w próbce krwi żylnej. W niektórych sytuacjach lekarz może zlecić również ocenę aldosteronu wolnego w dobowej zbiórce moczu.

Samo oznaczenie aldosteronu nie zawsze jest interpretowane w oderwaniu od innych parametrów. Lekarz często zleca je razem z oznaczeniem reniny, aby ocenić funkcjonowanie układu renina–angiotensyna–aldosteron (RAA) i wyliczyć wskaźnik aldosteron/renina w osoczu, czyli ARR. Taka ocena może pomóc w różnicowaniu przyczyn nadciśnienia oraz zaburzeń elektrolitowych.

Kiedy wykonać badanie aldosteronu?

Badanie aldosteronu bywa zalecane w przypadku, gdy lekarz podejrzewa, że nieprawidłowe stężenie tego hormonu wpływa na ciśnienie tętnicze, poziom elektrolitów i funkcję nadnerczy.

Wskazaniem do oznaczenia aldosteronu mogą być m.in.:

• nadciśnienie tętnicze trudne do kontrolowania mimo wdrożonego leczenia,
• występujące u młodej osoby lub pojawiające się wcześnie nadciśnienie,
• niskie stężenie potasu we krwi, czyli hipokaliemia, zwłaszcza bez jasnej przyczyny,
• zaburzenia poziomu sodu lub potasu,
• podejrzenie pierwotnego hiperaldosteronizmu (zespołu Conna),
• podejrzenie wtórnego hiperaldosteronizmu, np. w przebiegu chorób nerek, niewydolności serca lub innych schorzeń,
• objawy takie jak osłabienie mięśni, skurcze, nadmierne pragnienie, częste oddawanie moczu, bóle głowy lub uczucie kołatania serca,
• podejrzenie niedoboru aldosteronu lub pierwotnej niewydolności nadnerczy, np. choroby Addisona,
• potrzeba monitorowania leczenia albo rozszerzenia diagnostyki hormonalnej.

Jak przygotować się do badania aldosteronu?

Przygotowanie do badania aldosteronu jest szczególnie ważne, ponieważ na stężenie tego hormonu wpływają m.in. pora dnia, pozycja ciała, podaż soli, stres, wysiłek fizyczny, nawodnienie oraz przyjmowane leki, a u kobiet również faza cyklu miesięcznego.

Przed badaniem warto stosować się do zaleceń lekarza i placówki wykonującej badanie. Najczęściej należy zwrócić uwagę na następujące zasady:

• badanie wykonuje się zwykle rano,
• najczęściej należy zgłosić się na czczo, a przed pobraniem zwykle można pić wodę (o ile lekarz nie zaleci inaczej); szczegółowe zalecenie potwierdzisz podczas rejestracji,
• w okresie poprzedzającym badanie nie należy samodzielnie wprowadzać dużych zmian w spożyciu soli, chyba że lekarz zaleci inaczej,
• poziom aldosteronu zmienia się w zależności od tego, czy pacjent pozostawał w pozycji leżącej, siedzącej czy stojącej, dlatego należy przestrzegać zaleceń specjalisty dotyczących pozycji przed pobraniem; orientacyjnie zaleca się np. ok. 1 godziny odpoczynku w pozycji leżącej przed porannym pobraniem, a w teście pionizacji drugie pobranie po ok. 2 godzinach w pozycji pionowej; dokładny czas i pozycję każdorazowo określa zlecający lekarz lub placówka,
• w dniu badania oraz poprzedzającym badanie warto unikać intensywnej aktywności fizycznej i silnego stresu,
• produkty zawierające prawdziwą lukrecję mogą wpływać na wydzielanie aldosteronu, dlatego warto omówić ich spożycie z lekarzem – zawarta w niej glicyryzyna może nasilać zatrzymywanie sodu i wody oraz zaburzać wynik (obraz rzekomego hiperaldosteronizmu),
• wiele leków może wpływać na wynik badania, m.in. diuretyki, inhibitory ACE, sartany, beta-blokery, spironolakton, glikokortykosteroidy, niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz niektóre środki antykoncepcyjne.Jednocześnie nie należy samodzielnie odstawiać ani zmieniać dawkowania leków przed badaniem. Ewentualne modyfikacje terapii powinien zalecić lekarz.

Jeśli badanie ma być wykonane w formie dobowej zbiórki moczu, personel medyczny przekaże szczegółową instrukcję dotyczącą przygotowania pojemnika, czasu rozpoczęcia i zakończenia zbiórki oraz przechowywania materiału.

Jak wygląda badanie aldosteronu?

Najczęściej badanie aldosteronu polega na pobraniu krwi żylnej. Samo pobranie jest krótkie i przypomina standardowe badanie krwi.

Przebieg badania może wyglądać następująco:

1. Pacjent zgłasza się do placówki lub punktu pobrań zgodnie z ustalonym terminem.
2. Personel potwierdza dane pacjenta oraz informacje istotne dla badania, np. pozycję ciała przed pobraniem, przyjmowane leki lub zalecenia lekarza.
3. Jeśli jest to wymagane, pacjent pozostaje w zalecanej pozycji przez określony czas. Personel pobiera próbkę krwi.
4. Po pobraniu na miejsce wkłucia zakładany jest niewielki opatrunek.
5. Próbka trafia do laboratorium, gdzie oznaczane jest stężenie aldosteronu.
6. Wynik jest udostępniany zgodnie z aktualnymi zasadami realizacji badania w LUX MED.

Aldosteron – norma i interpretacja wyniku

Zakresy referencyjne aldosteronu mogą różnić się w zależności od metody oznaczenia, rodzaju badanego materiału oraz pozycji ciała przed pobraniem. Inne wartości mogą dotyczyć pobrania po odpoczynku w pozycji leżącej, a inne po pozostawaniu w pozycji siedzącej lub stojącej.

Orientacyjne, przykładowe zakresy referencyjne aldosteronu we krwi to ok. 20–140 pg/ml (55–380 pmol/l) po odpoczynku w pozycji leżącej oraz ok. 60–200 pg/ml (145–540 pmol/l) w pozycji pionowej, a w dobowej zbiórce moczu ok. 2–18 µg/dobę. Podane wartości mają charakter wyłącznie poglądowy – obowiązujące normy i jednostki zawsze podaje laboratorium wykonujące oznaczenie na wyniku badania.

Uzyskany wynik badania aldosteronu powinien zostać zinterpretowany przez lekarza w odniesieniu do:

• objawów pacjenta,
• wartości ciśnienia tętniczego,
• poziomu potasu i sodu,
• stężenia lub aktywności reniny,
• wskaźnika aldosteron/renina (ARR),
• przyjmowanych leków,
• stosowanej diety, zwłaszcza podaży soli,
• pozycji ciała i pory pobrania,
• chorób współistniejących.

Samo oznaczenie aldosteronu może mieć ograniczoną wartość diagnostyczną, jeśli nie zostanie zestawione z dodatkowymi danymi, takimi jak np. oznaczenie reniny, poziomu elektrolitów i obrazem klinicznym pacjenta.

W razie potrzeby potwierdzenia nadmiaru aldosteronu lekarz może zlecić dodatkowe testy (np. test hamowania fludrokortyzonem, test obciążenia sodem lub test z solą fizjologiczną), a dla ustalenia źródła nadprodukcji – cewnikowanie żył nadnerczowych.

Nie odstawiaj samodzielnie leków i nie interpretuj wyniku bez konsultacji. O dalszym postępowaniu decyduje lekarz.

Aldosteron podwyższony – co może oznaczać?

Podwyższone stężenie aldosteronu może sugerować nadmierne wydzielanie tego hormonu, ale nie wskazuje jednoznacznie jednej przyczyny tego stanu. Może występować m.in. w pierwotnym hiperaldosteronizmie (zespole Conna) lub przeroście kory nadnerczy, a także we wtórnym hiperaldosteronizmie związanym z aktywacją układu renina–angiotensyna–aldosteron wskutek niewydolności serca czy schorzeń nerek.

Podwyższony aldosteron może towarzyszyć nadciśnieniu tętniczemu, niskiemu poziomowi potasu, zaburzeniom pracy nerek, niewydolności serca lub innym schorzeniom wymagającym oceny lekarskiej. Dalsze postępowanie diagnostyczne zależne jest m.in. od występujących objawów czy wyników oznaczeń innych parametrów, np. elektrolitów.

Aldosteron obniżony – co może oznaczać?

Obniżone stężenie aldosteronu może pojawiać się m.in. przy niedostatecznej produkcji hormonów kory nadnerczy, w tym w pierwotnej niewydolności nadnerczy (chorobie Addisona). Może być też związane z innymi zaburzeniami hormonalnymi, chorobami nerek, przyjmowanymi lekami lub nieprawidłową regulacją układu (RAA).

Nieprawidłowy wynik aldosteronu wymaga omówienia z lekarzem, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu zaburzenia ciśnienia, osłabienie, zaburzenia rytmu serca lub nieprawidłowe stężenia sodu i potasu.

Co może wpływać na wynik badania aldosteronu?

Na wynik badania aldosteronu może wpływać wiele czynników, dlatego przygotowanie do badania i jego późniejsza interpretacja w odniesieniu do okoliczności pomiaru są tak ważne. Znaczenie mogą mieć m.in.:

• pozycja ciała przed pobraniem,
• pora dnia,
• zwyczajowa ilość soli w diecie,
• nawodnienie,
• stres,
• intensywny wysiłek fizyczny,
• przyjmowane leki,
• faza cyklu miesiączkowego,
• obecne już choroby nerek, serca, wątroby lub nadnerczy.

Przed badaniem warto przekazać lekarzowi informacje o przyjmowanych lekach, suplementach, chorobach przewlekłych oraz aktualnym stanie zdrowia.

Jak wykonać badanie aldosteronu w LUX MED?

Badanie aldosteronu możesz wykonać w wybranych placówkach LUX MED. Aktualną dostępność, cenę oraz możliwe terminy sprawdzisz podczas rezerwacji online, telefonicznie lub w aktualnym cenniku LUX MED.

Przed umówieniem badania warto sprawdzić:

• czy badanie jest dostępne w wybranej placówce,
• jaka jest aktualna cena badania aldosteronu,
• jaki jest przewidywany czas oczekiwania na wynik,
• czy w Twoim przypadku potrzebne jest skierowanie,
• czy badanie ma być wykonane razem z reniną, elektrolitami lub innymi badaniami,
• jakie przygotowanie obowiązuje w Twoim przypadku, zwłaszcza w zakresie pozycji ciała, leków, pory pobrania i diety.

Wynik badania odbierzesz zgodnie z aktualnymi zasadami LUX MED, np. w formie elektronicznej, jeśli taka opcja jest dostępna dla danego badania. Po otrzymaniu wyniku warto omówić go z lekarzem, zwłaszcza jeśli badanie było wykonywane z powodu występowania nadciśnienia tętniczego, obecnej hipokaliemii lub podejrzenia choroby nadnerczy.