Trening medyczny: czym jest i dla kogo? Fizjoterapeuta wyjaśnia, czym różni się od rehabilitacji i treningu personalnego

Trening medyczny w skrócie:

• Czym jest? Indywidualnie dobranym procesem ćwiczeń, który łączy elementy fizjoterapii i przygotowania motorycznego.
• Dla kogo? Dla osób wracających po urazie, aktywnych amatorów, zawodników oraz osób chcących poprawić sprawność lub zapobiegać kontuzjom.
• Co go wyróżnia? Uwzględnia biomechanikę ciała, mechanizm urazu, etap gojenia tkanek oraz zasady treningu motorycznego.

Czym jest trening medyczny?

Trening medyczny to indywidualnie zaplanowany proces ćwiczeń, który ma prowadzić do określonego celu zdrowotnego lub sprawnościowego. - Może stanowić aktywny etap powrotu po kontuzji, przygotowywać do ponownego biegania, gry na korcie czy wejścia na stok, ale może być również stosowany profilaktycznie - zanim dojdzie do urazu – podkreśla Mateusz Jedna, fizjoterapeuta z LUX MED Szpital Carolina.

Nie jest więc po prostu lżejszą wersją treningu na siłowni ani formą ruchu zarezerwowaną dla zawodowych sportowców. Punktem wyjścia są możliwości konkretnej osoby, przebyte urazy, aktualny etap powrotu do sprawności i aktywność, do której chce wrócić.

Na jakich trzech filarach opiera się trening medyczny?

Mateusz Jenda podkreśla, że trening medyczny łączy trzy obszary wiedzy:

• biomechanikę ludzkiego ciała, czyli rozumienie tego, jak ciało porusza się i przenosi obciążenia;
• etiologię kontuzji, czyli wiedzę o tym, jak powstają urazy, jakie struktury zostały uszkodzone i jak przebiega ich gojenie;
• przygotowanie motoryczne, czyli umiejętność planowania ćwiczeń, dobierania obciążenia i stopniowego rozwijania sprawności.

Dopiero połączenie tych trzech perspektyw pozwala dopasować trening nie tylko do celu sportowego, ale również do stanu tkanek, ograniczeń ruchowych i ryzyka ponownego urazu.

Dla kogo jest trening medyczny?

Trening medyczny jest przeznaczony zarówno dla sportowców zawodowych, jak i dla osób ćwiczących amatorsko. Może skorzystać z niego ktoś, kto wraca do aktywności po kontuzji, chce lepiej przygotować się do uprawianej dyscypliny albo poprawić ogólną sprawność.

- W praktyce dużą grupę stanowią amatorzy. Często zaczynają uprawiać sport bez przygotowania, a kiedy szybko zauważają poprawę wydolności lub sylwetki, zwiększają objętość i intensywność treningów. Organizm nie zawsze nadąża za takim tempem, co może prowadzić do urazów przeciążeniowych – podkreśla Mateusz Jenda.

Czy trening medyczny jest tylko dla osób po kontuzjach?

Nie. Powrót po urazie jest jednym z najczęstszych zastosowań treningu medycznego, ale nie jedynym. Z takiej formy pracy można skorzystać również po to, aby wzmocnić ciało, poprawić sprawność lub przygotować się do konkretnego wysiłku.

- Dobrym przykładem jest przygotowanie do sezonu narciarskiego. Osoby, które wcześniej doznały kontuzji, często wiedzą, że bez odpowiedniego przygotowania trudno będzie im bezpiecznie korzystać ze stoku i czerpać przyjemność z jazdy. W takim przypadku plan ćwiczeń uwzględnia zarówno wymagania narciarstwa, jak i wcześniejsze problemy danej osoby – wyjaśnia ekspert LUX MED Szpital Carolina.

W jakich dyscyplinach sprawdza się trening medyczny?

Trening medyczny można dostosować do praktycznie każdej dyscypliny. Program powinien odpowiadać ruchom, obciążeniom i sytuacjom, z którymi dana osoba spotyka się podczas swojej aktywności.

Do fizjoterapeutów często trafiają między innymi:

• biegacze amatorzy z urazami przeciążeniowymi;
• osoby grające w padla, squasha lub tenisa;
• amatorscy piłkarze uczestniczący w ligach rozgrywanych na sztucznych boiskach;
• narciarze przygotowujący się do sezonu lub wracający po wcześniejszej kontuzji.

Rodzaj sportu nie jest jednak najważniejszym kryterium. Znaczenie mają indywidualny cel, poziom wyjściowy, wcześniejsze doświadczenie treningowe i stan zdrowia osoby ćwiczącej.

Czym trening medyczny różni się od treningu personalnego?

Podczas obu form pracy wykonuje się ćwiczenia i rozwija sprawność. Różnicę stanowi przede wszystkim zakres wiedzy wykorzystywanej do ułożenia i prowadzenia programu.

- Trener personalny może bardzo dobrze znać metody treningowe i zasady rozwijania siły czy wydolności. W treningu medycznym potrzebna jest dodatkowo wiedza o biomechanice, mechanizmach urazów i przebiegu gojenia tkanek. Ma to szczególne znaczenie, gdy ćwiczy osoba po urazie przeciążoniowym, zabiegu albo innej kontuzji i obciążenie trzeba zwiększać z uwzględnieniem etapu powrotu do sprawności – tłumaczy fizjoterapeuta.

Sama nazwa usługi nie przesądza o kompetencjach prowadzącego. Warto zapytać o jego wykształcenie, doświadczenie w pracy z konkretnym problemem oraz przygotowanie zarówno fizjoterapeutyczne, jak i treningowe.

Czym trening medyczny różni się od rehabilitacji?

Granica między rehabilitacją a treningiem medycznym nie zawsze jest ostra. Współczesna fizjoterapia nie ogranicza się do terapii manualnej wykonywanej na leżance. Ćwiczenia są jej ważną częścią, a trening medyczny może stanowić pomost między pierwszym etapem leczenia a odzyskaniem pełnej sprawności.

W zależności od potrzeb trening może być prowadzony równolegle z terapią manualną albo stać się dominującą formą pracy, gdy większym problemem jest brak siły, kontroli ruchu czy przygotowania do konkretnych obciążeń.

Znaczenie może mieć także samo nazewnictwo. - Osobie, która wcześniej była aktywna, łatwiej czasem zaakceptować myśl, że idzie na trening, a nie na rehabilitację kojarzoną z chorobą, unieruchomieniem i biernymi zabiegami. Aktywna forma pracy pozwala skupić się nie tylko na odzyskaniu podstawowej sprawności, ale również na powrocie do sportu lub budowaniu lepszej formy – wyjaśnia Mateusz Jenda.

Jak wygląda sala do treningu medycznego?

Sala do treningu medycznego może bardziej przypominać dobrze wyposażoną siłownię niż tradycyjny gabinet rehabilitacyjny. Dla części osób jest to zaskoczenie, ponieważ spodziewają się przede wszystkim leżanki i terapii manualnej.

- W LUX MED Szpital Carolina mamy do dyspozycji zarówno proste przybory - maty, piłki gimnastyczne i taśmy oporowe - jak i hantle, sztangi, obciążenia, ławki oraz drążki. Sprzęt dobiera się do celu i aktualnych możliwości ćwiczącego. Trening może więc obejmować ćwiczenia z masą własnego ciała, ale również klasyczne elementy treningu siłowego – podkreśla specjalista.

Jak długo trwa trening medyczny?

Trening medyczny jest procesem, a nie pojedynczym zabiegiem. Jego długość zależy od celu, stanu wyjściowego i doświadczenia ruchowego danej osoby.

Przy celu krótkoterminowym, takim jak przygotowanie do określonego wyjazdu lub powrót do wybranej aktywności, proces może być krótszy. Jeśli celem jest trwała poprawa sprawności lub osiągnięcie bardzo dobrej formy, potrzeba więcej czasu i regularnie przepracowanych godzin.

Osoba początkująca zazwyczaj potrzebuje dłuższego okresu na zbudowanie podstawowej siły, koordynacji i tolerancji wysiłku. Ktoś z wcześniejszym doświadczeniem sportowym często dysponuje większą bazą sprawnościową, ale również w jego przypadku program powinien być dopasowany indywidualnie.

Przed rozpoczęciem współpracy warto sprawdzić nie tylko nazwę oferowanej usługi, ale przede wszystkim kwalifikacje specjalisty. Prowadzący powinien rozumieć zarówno zasady treningu, jak i funkcjonowanie organizmu po urazie.

Więcej o Grupie LUX MED:

Grupa LUX MED jest liderem rynku prywatnych usług zdrowotnych w Polsce i częścią Bupa, która działa jako ubezpieczyciel i świadczeniodawca usług medycznych na całym świecie. Firma świadczy swoje usługi w Polsce od ponad 30 lat i zapewnia pełną opiekę: ambulatoryjną, szpitalną, diagnostyczną, rehabilitacyjną, stomatologiczną, psychologiczną i długoterminową dla niespełna 4 mln pacjentów. Do ich dyspozycji jest ponad 300 ogólnodostępnych i przyzakładowych centrów medycznych, w tym 16 szpitali oraz ok. 3 000 poradni partnerskich. Grupa LUX MED zatrudnia prawie 29 000 osób, w tym ponad 12 000 lekarzy i 8 000 profesjonalistów medycznych innych zawodów, a w codziennej działalności, kieruje się zasadami zrównoważonego rozwoju, podejmując liczne inicjatywy z obszarów zaangażowania społecznego i środowiska. Grupa LUX MED jest Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Olimpijskiego i Głównym Partnerem Medycznym Polskiego Komitetu Paralimpijskiego.