Szczepienia
z zakresu
medycyny
podróży

• żółta febra (żółta gorączka)

  Szczegóły

  Żółta gorączka jest chorobą wirusową z grupy gorączek krwotocznych. Przenoszona jest przez komary i małpy w regionach tropikalnych Afryki, Ameryki Środkowej lub Południowej. Okres inkubacji wynosi od 3 do 6 dni. W początkowym stadium choroba może pozostać niewykryta, jej objawy mogą przypominać inne schorzenia, dlatego w razie jej podejrzenia, zalecane jest wykonanie badań laboratoryjnych. Najcięższy przebieg żółtej gorączki zaobserwowano u dzieci i osób starszych. Typowymi objawami choroby są: silne bóle głowy, pleców i kończyn, dreszcze i nudności, gorączka, w fazie krwotocznej dodatkowo pojawia się zażółcenie skóry i zaczerwienienie spojówek, wybroczyny i wylewy na błonach śluzowych, krwawienia do przewodu pokarmowego i narządów wewnętrznych. Szacuje się, że śmiertelność przekracza 50% nawet po 7-10 dniach od momentu zakażenia. Dotychczas nie powstał lek na tę chorobę.

  Komu szczepienie jest zalecane

  Przeciw żółtej gorączce powinni się zaszczepić: wszyscy przebywający lub przemieszczający się w obszarach występowania choroby, szczególnie w krajach Afryki, Ameryki Południowej i Środkowej; podróżujący do krajów, w których wymaga się posiadania Międzynarodowego Certyfikatu Szczepień (tzw. żółta karta).

  Opis procesu szczepienia

  Szczepionka przeciw żółtej gorączce należy do grupy szczepionek żywych, zawiera atenuowany (osłabiony) szczep wirusa szczepionkowego, który jest namnożony w zarodkach kurzych.

  Schemat szczepienia

  Szczepionka powinna być podana przynajmniej 10 dni przed przyjazdem do obszaru endemicznego. Dzieci w wieku 9. miesięcy i starsze: jedna dawka (0,5 ml) szczepionki. Dorośli: jedna dawka (0,5 ml) szczepionki. Szczepienie przypominające: w indywidualnych przypadkach.

• dur brzuszny

  Szczegóły

  Dur brzuszny jest chorobą zakaźną, zazwyczaj o ostrym przebiegu. Nosi nazwę choroby „brudnych rąk”, ponieważ wywoływany jest przez bakterie (pałeczki duru brzusznego, łac. Salmonella typhi). Do zachorowania dochodzi zazwyczaj poprzez kontakt z zakażoną wodą lub pożywieniem, a także na skutek nieprzestrzegania zasad higieny lub w bezpośrednim kontakcie z nosicielami. Objawy choroby mogą się pojawić po 1 - 3 tygodniach: gorączka, ogólne osłabienie, bóle głowy, zaparcia, wzdęcia, bezsenność, biegunka, apatia, kaszel, spowolnienie ruchowe. Dur brzuszny jest poważną chorobą zagrażającą życiu.

  Komu szczepienie jest zalecane

  Szczepienia przeciw durowi brzusznemu zaleca się szczególnie pracownikom służb medycznych lub komunalnych oraz osobom, które planują wyjazd do krajów, w których istnieje ryzyko zarażenia się durem brzusznym. Szczepienie poleca się także w sytuacjach szczególnych, takich jak klęski żywiołowe, które mogą powodować utrudniony dostęp do czystej wody.

  Opis procesu szczepienia

  Skuteczną metodą ochrony przed chorobą jest podanie szczepienia przeciw durowi brzusznemu. Istnieją dwa rodzaje szczepionek, które się w tym celu stosuje. Pierwszą jest szczepionka inaktywowana, która składa się z całych komórek pałeczek duru brzusznego. Drugim rodzajem szczepionek są preparaty zwierające komórki polisacharydowe, będące oczyszczona postacią polisacharydów otoczkowych owych pałeczek duru brzusznego.

  Schemat szczepienia

  Odporność przeciw durowi brzusznemu zmniejsza się z upływem czasu. Zarówno zaszczepienie przeciw durowi brzusznemu, jak i przechorowanie go stanowi ochronę przez okres 3 do 5 lat. W przypadku zaistnienia zagrożenia epidemicznego podejmowane są akcje masowych szczepień. Szczepionki inaktywowane są podawane osobom dorosłym (do 60. roku życia) i dzieciom (powyżej 5. roku życia): szczepienie podstawowe obejmuje 3 dawki szczepionki (w schemacie 0-1-12 miesięcy); szczepienie przypominające (jedna dawka co 3 do 5 lat). Szczepionki polisacharydowe (podaje się podskórnie/domięśniowo osobom dorosłym oraz dzieciom powyżej 2. roku życia): szczepienie podstawowe obejmuje 1 dawkę; szczepienie przypominające (jedna dawka co 3 lata).

• WZW A

  Szczegóły

  Wirusowe zapalenie wątroby typu A jest chorobą zakaźną o ostrym przebiegu, wywołaną przez wirusa HAV (Hepatitis A Virus). Choroba szerzy się głównie drogą fekalno-oralną (jest tzw. chorobą „brudnych rąk”), co oznacza, że do zakażenia dochodzi po spożyciu zakażonej żywności lub wody, a także po umycia rąk w skażonej wodzie. WZW A może szerzyć się też w wyniku kontaktów seksualnych z osoba chorą. U dzieci choroba najczęściej przebiega bezobjawowo lub bardzo łagodnie. U dorosłych ma zazwyczaj nagły początek i ciężki przebieg, wymagający hospitalizacji. U 70% osób przebiega pod postacią żółtaczki (występuje wówczas zażółcenie skóry, białkówki oczu oraz błon śluzowych). Typowe objawy choroby w pierwszym jej okresie to objawy grypopodobne oraz objawy ze strony układu pokarmowego, np. zgaga, odbijanie, nudności, wzdęcia. Może występować też ostry stan zapalny wątroby z uszkodzeniem jej miąższu.

  Komu szczepienie jest zalecane

  Szczepienie zalecane jest przede wszystkim: osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokiej i pośredniej endemiczności zachorowań na WZW typu A; osobom, których praca polega na produkcji i dystrybucji żywności, usuwaniu odpadów komunalnych i płynnych nieczystości oraz konserwacji urządzeń służących temu celowi; dzieciom w wieku przedszkolnym i szkolnym oraz młodzieży, jeśli należące do tych grup osoby nie chorowały na WZW typu A; w zależności od sytuacji epidemiologicznej osobom należącym do grup ryzyka (w których obserwuje się zwiększoną liczbę zachorowań); pracownikom medycznym, w szczególności pracownikom Oddziałów Zakaźnych, Gastroenterologicznych i Pediatrycznych.
  
  Uwaga! Nie jest konieczne szczepienie przypominające w przypadku osób zdrowych uprzednio zaszczepionych podstawowo.

  Opis procesu szczepienia

  Szczepionki przeciw WZW A występują w postaci szczepionek pojedynczych lub skojarzonych – w jednym wkłuciu przeciw WZW A i WZW B. Ocenia się, że skuteczność szczepienia przeciw WZW A wynosi 98–99%. Odporność po szczepieniu jest długotrwała, prawdopodobnie utrzymuje się całe życie.

  Schemat szczepienia

  Dzieci: Szczepionka zalecana jest po ukończeniu 12. miesiąca życia dziecka. Kompletny schemat szczepienia obejmuje dwie dawki szczepionki podane z zachowaniem 6-miesięcznego do 5-letniego odstępu (najlepiej 6–12 miesięcy). Nie zaleca się podawania dawek przypominających.
  
  Dorośli: Podstawowy schemat szczepień obejmuje dwie dawki podawane z zachowaniem 6-miesięcznego do 5-letniego odstępu (najlepiej 6–12 miesięcy) lub trzy dawki szczepionką skojarzoną WZW A + WZW B (według schematu 0–1–6 miesięcy). Nie zaleca się podawania dawek przypominających.

• wścieklizna

  Szczegóły

  Wścieklizna to śmiertelna choroba, atakująca układ nerwowy. Jest wywoływana przez wirusa zazwyczaj przenoszonego ze śliną chorego zwierzęcia (poprzez ugryzienie, kontakt ze śliną uszkodzonej skóry albo błon śluzowych człowieka). Okres wylęgania choroby zazwyczaj wynosi 20-90 dni, choć w niektórych przypadkach może sięgać nawet 1 roku. Źródłem zakażenia są zwierzęta, w tym: dzikie zwierzęta drapieżne (np. szopy pracze, nietoperze, lisy, kuny); zarażone zwierzęta domowe (np. psy, koty); inne zwierzęta zarażone przypadkowo wścieklizną (np. bydło, sarny, wiewiórki, gryzonie). Wścieklizna w początkowym stadium objawia się bólem głowy, utratą apetytu i rozdrażnieniem, a w miejscu ukąszenie odczuwane jest mrowienie. W dalszym stadium występują światłowstręt, wodowstręt oraz napady szału, a w końcowej fazie nawet porażenia nerwów.

  Komu szczepienie jest zalecane

  Szczepionkę przeciw wściekliźnie podaje się: osobom zawodowo narażonym na kontakt ze wściekłymi zwierzętami; podróżującym w tereny, na których występuje wścieklizna; osobom, które były narażone na kontakt z wirusem (np. zostały pogryzione przez zwierzę).

  Schemat szczepienia

  Szczepienia profilaktyczne: podzielone jest na 3 dawki szczepienia podstawowego, po pierwszej dawce kolejne podawane są w odstępie 7, a następnie 21-28 dni. Dawkę uzupełniającą podaje się po 12 miesiącach, a przypominające co 5 lat.
  
  Szczepienie po kontakcie z zakażonym zwierzęciem (poekspozycyjne): Szczepienie w specjalistycznych ośrodkach pod kontrolą lekarza.

• zakażenia meningokokowe

  Szczegóły

  Na infekcje meningokokowe narażone są osoby w każdym wieku, ale szczególnie dzieci w pierwszych latach życia (do 5 lat) oraz młodzież i młodzi dorośli (osoby w wieku 15–24 lat). Meningokoki kolonizują jamę nosowo-gardłową zdrowych osób, nie powodując żadnych dolegliwości ani objawów – około 5–10% zdrowych ludzi jest nosicielami meningokoków, a u młodzieży odsetek ten może przekraczać 20%. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową podczas kontaktu podatnej osoby z osobą chorą lub właśnie bezobjawowym nosicielem. Okres wylęgania choroby wynosi od 2 do 10 dni. Początkowe objawy są podobne do przeziębienia. Są to: gorączka, bóle stawów i mięśni, złe samopoczucie. Po krótkim okresie choroby pojawiają się silny ból głowy, wymioty, drgawki, senność oraz sztywność karku. Może też wystąpić charakterystyczna wysypka. Szczególnie niebezpieczna jest forma piorunująca infekcji, charakteryzująca się nagłym przejściem od zupełnego zdrowia do pojawienia się wybroczyn i wstrząsu oraz do następującego w zaledwie kilka godzin zgonu. Inwazyjna choroba meningokokowa stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia, dlatego osoba z podejrzeniem zakażenia powinna natychmiast trafić do szpitala.

  Komu szczepienie jest zalecane

  Szczepienie zalecane jest przede wszystkim: niemowlętom od ukończenia 2. miesiąca życia; dzieciom osobom dorosłym narażonym na ryzyko wystąpienia inwazyjnej choroby meningokokowej: mającym bliski kontakt z chorym lub materiałem zakaźnym (personelowi medycznemu, pracownikom laboratorium), przebywającym w zbiorowiskach (przedszkolach, żłobkach, domach studenckich, internatach, koszarach), osobom z zachowaniem sprzyjającym zakażeniu (mającym intymne kontakty z nosicielem lub osobą chorą, takie jak głęboki pocałunek), osobom podróżującym; dzieciom i osobom dorosłym z wrodzonymi niedoborami odporności: z anatomiczną lub czynnościową asplenią, zakażonym wirusem HIV lub nowotworem złośliwym, z chorobą reumatyczną, z przewlekłą chorobą nerek i wątroby, leczonym ekulizumabem z powodu napadowej nocnej hemoglobinurii lub atypowego zespołu hemolityczno-mocznicowego, przed i po przeszczepieniu szpiku, leczonym immunosupresyjnie; dzieciom od ukończenia 2. miesiąca życia, należącym do grup ryzyka wystąpienia zaburzeń odporności, oraz szczególnie narażonym na zachorowanie nastolatkom i osobom dorosłym, w szczególności powyżej 65. roku życia.

  Opis procesu szczepienia

  Dostępne są szczepionki skoniugowane przeciw meningokokom serogrupy C oraz A, C, W135 i Y oraz szczepionki białkowe przeciw meningokokom serogrupy B.

  Schemat szczepienia

  Dzieci: Szczepionka przeciw meningokokom serogrupy B podawana jest dzieciom w wieku 2 miesięcy i starszym (w zależności od preparatu i wieku, w którym rozpoczęto szczepienie, obowiązuje schemat 3 + 1, 2 + 1 lub 1 + 1). Szczepionka przeciw meningokokom serogrupy C podawana jest dzieciom po ukończeniu 2. miesiąca życia (w zależności od wieku, w którym rozpoczęto szczepienie, obowiązuje schemat 2 + 1, 1 + 1 lub 1 dawka). Szczepionka przeciw serogrupom A, C, W-135 i Y podawana jest dzieciom od 6. tygodnia życia (w zależności od wieku, w którym rozpoczęto szczepienie, obowiązuje schemat 2 + 1, 1 + 1 lub 1 dawka).
  
  Dorośli: Szczepionka przeciw meningokokom serogrupy B, w zależności od preparatu podawana według schematu 2 + 1 lub 1 + 1. Szczepionka przeciw meningokokom serogrupy C podawana w jednej dawce. Szczepionka przeciw serogrupom A, C, W-135 i Y podawana w jednej dawce.

• cholera

  Szczegóły

  Cholera jest chorobą wywoływaną przez bakterie (przecinkowce cholery, łac. Vibrio cholerae serogrupa O1 oraz O139). Jednym z jej objawów jest występowanie ostrej postaci biegunki. Do zachorowania dochodzi zazwyczaj poprzez kontakt z zakażoną wodą lub pożywieniem, a także na skutek nieprzestrzegania zasad higieny. Okres wylęgania się cholery jest wyjątkowo krótki, zazwyczaj trwa od kilku godzin do kilku dni. Mogą na nią chorować zarówno dorośli, jak i dzieci. Typowymi objawami choroby są: biegunka o wodnisto-ryżowym charakterze (nawet kilkanaście litrów na dobę); wymioty, bez nudności, bez bólu brzucha i gorączki; poważne odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe; suchość błon śluzowych; zmniejszenie elastyczności skóry; bóle, skurcze mięśni. Zazwyczaj choroba występuje w łagodnej postaci. Jednakże w przypadku ostrego jej przebiegu, gdy jest nieleczona, może prowadzić do skrajnego odwodnienia i zgonu.

  Komu szczepienie jest zalecane

  Szczepienia przeciw cholerze polecane jest wszystkim osobom bez względu na wiek (dla dorosłych i dla dzieci powyżej 2 lat), które zamierzają wyjechać za granicę, w rejony, gdzie nadal mogą występować ogniska cholery, np. na Haiti, do Azji, Ameryki Środkowej lub Afryki. Poleca się je także osobom udającym się na delegacje, pracownikom służby zdrowia, służbom mundurowym, marynarzom.

  Opis procesu szczepienia

  Szczepionkę przeciw cholerze podaje się w formie doustnej. Zawiera ona odpowiednio przygotowane bakterie przecinkowca cholery (zabite za pomocą temperatury/formaldehydu). Ochrona po szczepieniu pojawia się po 1 tygodniu. Leczenie cholery polega zazwyczaj na odpowiednim nawadnianiu chorego elektrolitami (doustnie i dożylnie), ewentualnie na wspomaganiu antybiotykami.

  Schemat szczepienia

  Dorośli: Osoby dorosłe otrzymują 2 dawki szczepionki (zazwyczaj w odstępach od 1 do 6 tygodni), a także dawkę przypominającą po upływie 2 lat.
  
  Dzieci: Podstawowe szczepienie dzieci w wieku od 2 do 6 lat obejmuje 3 dawki podawane doustnie w odstępie od 1 do 6 tygodni. Dawkę przypominającą podaje się po 6 miesiącach. Dzieci powyżej 6 lat otrzymują 2 dawki szczepionki (zazwyczaj w odstępach od 1 do 6 tygodni), a także dawkę przypominającą po upływie 2 lat.

• kleszczowe zapalenie mózgu

  Szczegóły

  Kleszczowe zapalenie mózgu to ostra choroba wirusowa, która może wiązać się z poważnymi powikłaniami neurologicznymi. Źródłem infekcji najczęściej jest ukąszenie przez zakażonego kleszcza. Okres rozwoju choroby wynosi od 7 do 14 dni, ale może sięgać 4 tygodni. Początkowo zakażenie przebiega bezobjawowo lub wywołuje objawy podobne do grypy, dlatego często nie jest rozpoznawane. U części zakażonych osób dochodzi do zajęcia ośrodkowego układu nerwowego i trwałych powikłań neurologicznych.

  Komu szczepienie jest zalecane

  Szczepienie zalecane jest przede wszystkim:
  
  osobom, których praca polega na eksploatacji lasu; stacjonującemu wojsku; funkcjonariuszom straży pożarnej i granicznej; rolnikom; młodzieży odbywającej staże i praktyki zawodowe;
  
  osobom szczególnie często podejmującym aktywność fizyczną poza pomieszczeniami – np. biegaczom, spacerowiczom, grzybiarzom, właścicielom psów, myśliwym, rodzinom z małymi dziećmi – i innym osobom podejmującym aktywność na świeżym powietrzu, w szczególności turystom oraz uczestnikom obozów i kolonii.

  Opis procesu szczepienia

  Dzieci: Szczepionka podawana jest od ukończenia 1. r.ż. Schemat szczepienia podstawowego obejmuje trzy dawki. Pierwszą i drugą dawkę należy podać z zachowaniem od 1- do 3-miesięczengo odstępu. Trzecią dawkę należy zastosować w okresie od 5 (9) do 12 miesięcy po drugiej dawce szczepionki. Pierwszą dawkę przypominającą należy podać 3 lata po trzeciej. Kolejne dawki przypominające należy podawać co 5 lat. Możliwe jest zastosowanie schematu przyspieszonego.
  
  Dorośli: Schemat szczepienia podstawowego obejmuje trzy dawki. Pierwszą i drugą dawkę należy podać z zachowaniem od 1- do 3-miesięcznego odstępu. Trzecią dawkę należy zastosować w okresie od 5 (9) do 12 miesięcy po drugiej dawce szczepionki. Pierwszą dawkę przypominającą należy podać 3 lata po trzeciej. Kolejne dawki przypominające należy podawać co 5 lat. Możliwe jest zastosowanie schematu przyspieszonego

• japońskie zapalenie mózgu

  Szczegóły

  Japońskie zapalenie mózgu to choroba przenoszona przez komary. Okres wylęgania wynosi od 6 do 16 dni. Większość zakażeń przebiega bezobjawowo lub z grypopodobnymi objawami. Natomiast u około 1% zakażonych obserwuje się poważne objawy, takie jak zapalenie mózgu, uszkodzenia neurologiczne, niedowłady oraz inne ubytki neurologiczne. Choroba ta występuje głównie na subkontynencie indyjskim, w południowo-wschodniej Azji oraz północno-wschodniej Australii.

  Komu szczepienie jest zalecane

  Szczepionka przeciw japońskiemu zapaleniu mózgu zalecana jest: osobom planującym podróże do krajów, w których występuje zwiększone ryzyko narażenia na zachorowanie (w tym także niemowlętom od 2. m.ż., dzieciom i młodzieży); osobom narażonym na zachorowanie ze względu na charakter pracy; osobom planującym aktywne podróże (np. rafting, tramping, ekoturystyka).

  Schemat szczepienia

  Szczepienie podstawowe: 2 dawki podstawowe, podawane w odstępie 0-28 dni (w trybie przyspieszonym w odstępie 7 dni). Szczepienie powinno być ukończone co najmniej tydzień przed narażeniem na zachorowanie. Dawka przypominająca: podawana po 12-24 miesiącach od podania drugiej dawki. W uzasadnionych przypadkach druga dawka szczepionki przypominającej może zostać podana po upływie 10 lat od poprzedniej.

• malaria (chemioprofilaktyka)

  Szczegóły

  Malaria, zwana również zimnicą, jest jedną z najgroźniejszych chorób przenoszoną na człowieka przez pasożyty Plasmodium. Pasożyty te są przenoszone poprzez ukąszenia zarażonych samic komarów.

  Opis procesu szczepienia

  Jednym z podstawowych sposobów zapobiegania malarii jest chemioprofilaktyka i oznacza profilaktyczne stosowanie leków przeciwmalarycznych przez podróżującego w rejony występowania choroby. Leki te powstrzymują namnażanie i rozwój zarodźców malarii w organizmie człowieka w przypadku ukłucia przez zarażonego komara.
  
  Należy pamiętać, że optymalną ochronę przed zachorowaniem zapewnia łączne przyjmowanie leków przeciwmalarycznych oraz stosowanie środków ochrony przed komarami.

* Państwa wymagające szczepienia przeciwko żółtej gorączce od osób przybywających bezpośrednio z regionów zagrożonych tą chorobą