Szczepienia zalecane
osobom dorosłym

Krztusiec to ostra choroba zakaźna dróg oddechowych, wywołana przez pałeczkę krztuśca. Jest chorobą bardzo zaraźliwą. Przenosi się drogą kropelkową podczas kaszlu i kichania, a także, w mniejszym stopniu, poprzez kontakt bezpośredni. Objawami w początkowej fazie mogą być suchy kaszel, katar, stan podgorączkowy. W późniejszej fazie występują: napadowy, silny, przewlekły kaszel, któremu towarzyszą duszność i świst wdechowy lub wymioty.

Komu szczepienie jest zalecane:

• młodzieży do 19. r.ż. oraz osobom dorosłym niezaszczepionym wcześniej w ramach szczepień obowiązkowych i zalecanych;
• personelowi medycznemu, w szczególności mającemu kontakt z noworodkami i niemowlętami;
• osobom w podeszłym wieku, które ze względu na wykonywane zajęcia są narażone na zakażenie;
• osobom dorosłym pojedynczą dawkę przypominającą co 10 lat zamiast dawki przypominającej szczepionki błoniczo-tężcowej (Td);
• kobietom w ciąży, między 27. a 36. tyg. ciąży; osobom z otoczenia noworodków i niemowląt będących przed 12. mies. życia.

Tężec to choroba zakaźna układu nerwowego charakteryzująca się skurczami mięśni. Wywoływana jest toksyną tężcową wytwarzaną przez laseczki tężca. Objawy choroby mogą pojawić się po kilku dniach (do kilku tygodni): uczucie rozbicia, bezsenność, bóle głowy, zdenerwowanie, pocenie, zaburzenie czucia, przeczulica, zaczerwienienie twarzy oraz skurcze mięśni prowadzące do szczękościsku, porażenia mimicznych mięśni twarzy, zaburzenia ciśnienia tętniczego krwi. Tężec jest bardzo poważną chorobą, zagrażającą zgonem.

Komu szczepienie jest zalecane:

• młodzieży do 19. r.ż. oraz osobom dorosłym niezaszczepionym wcześniej w ramach szczepień obowiązkowych i zalecanych.

Jest to choroba przenoszona drogą kropelkową. Objawia się kaszlem, bólem gardła, katarem, a także wysoką gorączką, bólami mięśni, stawów i głowy. Grypa może prowadzić do powikłań w postaci zapalenia płuc i oskrzeli, zapalenia ucha środkowego, a nawet zapalenia mięśnia sercowego i osierdzia, dlatego nie należy jej lekceważyć.

Komu szczepienie jest zalecane:

• osobom powyżej 55. roku życia;
• osobom z obniżoną odpornością (w tym po transplantacji) i chorym na nowotwory układu krwiotwórczego;
• kobietom w ciąży lub ją planującą;
• osobom mający bliski kontakt z osobami starszymi i dziećmi do 6. miesiąca życia.

Jest to ostra, wirusowa choroba zakaźna, która przebiega z wysoką gorączką, objawami nieżytowymi nosa i zmianami na skórze. Do zakażenia może dojść drogą kropelkową oraz przez bezpośrednią styczność z wydzieliną z jamy nosowo-gardłowej osoby chorej. Objawy występują z reguły po 8-14 dniach od zakażenia.

Komu szczepienie jest zalecane:

• wszystkim osobom, które mają na co dzień kontakt z dziećmi, np. w przedszkolu, szkole;
• pracownikom służby zdrowia;
• osobom nieuodpornionym, niezaszczepionym wcześniej, które nie chorowały;
• osobom podróżującym do krajów, gdzie występują epidemie odry lub odnotowano niski stan zaszczepienia.

Polio to zakaźna choroba, która może prowadzić do rozwoju porażeń mięśni i trwałego kalectwa. Przenosi się drogą fekalno-oralną, dlatego zaliczana jest do chorób „brudnych rąk”. Objawia się bólami głowy, poczuciem ogólnego rozbicia, sztywnością karku i podwyższoną temperaturą. W niektórych przypadkach prowadzi do nieodwracalnych porażeń, które mogą zakończyć się zgonem.

Komu szczepienie jest zalecane:

• osobom powyżej 19. roku życia, które nie były zaszczepione przeciw polio w ramach szczepień obowiązkowych;
• osobom wyjeżdżającym do rejonów endemicznego występowania polio.

Wirus HPV, inaczej wirus brodawczaka ludzkiego. Do zakażenia dochodzi drogą płciową, najczęściej po rozpoczęciu aktywności seksualnej. Wirus HPV występuje w ponad 150 typach, jednak szczególnie niebezpieczne są typy 16 i 18, ponieważ mogą prowadzić do zmian przedrakowych i raka szyjki macicy.

Komu szczepienie jest zalecane:

• dziewczętom i młodym kobietom oraz chłopcom i młodym mężczyznom, możliwa do podania od 9 roku życia w celu uodpornienia przeciw chorobom wywołanym przez określone typy wirusa HPV.

Jest to ostra choroba wirusowa, która często wiąże się z poważnymi powikłaniami neurologicznymi. Najczęstszym źródłem infekcji jest ukąszenie przez zarażonego kleszcza. W początkowej fazie zakażenie kleszczowym zapaleniem mózgu może być bezobjawowe albo przypominać grypę, dlatego często pozostaje nierozpoznane.

Komu szczepienie jest zalecane:

• osobom pracującym w lesie, stacjonującemu wojsku, funkcjonariuszom straży pożarnej i granicznej, rolnikom, a także wszystkim, którzy odbywają staże i praktyki zawodowe w miejscach występowania kleszczy;
• osobom podejmującym aktywność fizyczną na świeżym powietrzu, takim jak biegacze, spacerowicze, grzybiarze, myśliwi oraz turyści, uczestnicy obozów i kolonii.

Wirusowe zapalenie wątroby typu A jest chorobą zakaźną o ostrym przebiegu. Do zarażenia dochodzi po spożyciu zakażonej żywności lub wody oraz po umyciu rąk w skażonej wodzie. W większości przypadków przebiega pod postacią żółtaczki, a jej typowe objawy przypominają grypę połączoną z dolegliwościami układu pokarmowego (np. zgaga, odbijanie, nudności).

Komu szczepienie jest zalecane:

• osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokiej liczbie zachorowań WZW A;
• osobom pracującym przy produkcji i dystrybucji żywności, usuwaniu odpadów i płynnych nieczystości;
• osobom należącym do grup ryzyka, w których obserwuje się zwiększoną liczbę zachorowań;
• pracownikom medycznym, szczególnie na oddziałach zakaźnych, gastroenterologicznych i pediatrycznych.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B to jedna z najgroźniejszych chorób zakaźnych. Do zarażenia dochodzi podczas kontaktu z zakażoną krwią (np. na niewyjałowionych narzędziach medycznych) oraz poprzez kontakt seksualny z osobą chorą. Objawy WZW B to m.in. złe samopoczucie, podwyższenie temperatury ciała, nudności i żółtaczka.

Komu szczepienie jest zalecane:

• osobom narażonym na zakażenie ze względu kontakty seksualne;
• przewlekle chorym, których dotyczy wysokie ryzyko zakażenia, w tym szczególnie niezaszczepionym w ramach szczepień obowiązkowych, leczonych immunosupresyjnie,
• chorym na cukrzycę i niewydolność nerek;
• chorym przygotowywanym do zabiegów operacyjnych;
• chorym na nowotwory układu krwiotwórczego.

Bakterie meningokoków przenoszone są drogą kropelkową. Wywoływana nimi infekcja początkowo objawia się gorączką, bólami stawów i mięśni, a z czasem dochodzą do nich bóle głowy, sztywność karku, wymioty, drgawki, senność i charakterystyczna wysypka. Choroba meningokokowa w formie inwazyjnej może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia.

Komu szczepienie jest zalecane:

• pracownikom medycznym;
• osobom przebywającym w przedszkolach, żłobkach, domach studenckich, internatach, koszarach;
• osobom podróżującym za granicę;
• osobom z wrodzonymi niedoborami odporności lub obniżoną odpornością na skutek chorób przewlekłych.

Pneumokoki to powszechnie występujące bakterie, wywołujące m.in. zapalenie płuc, oskrzeli, zatok i uszu. Najcięższą postacią zakażenia pneumokokami jest inwazyjna choroba pneumokokowa, której może towarzyszyć zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc i sepsa.

Komu szczepienie jest zalecane:

• osobom powyżej 50. roku życia;
• osobom z przewlekłymi chorobami serca, płuc, wątroby, nerek, cukrzycą, a także palącym papierosy i uzależnionym od alkoholu;
• osobom z wyciekiem płynu mózgowo-rdzeniowego i implantem ślimakowym;
• osobom z anatomiczną/czynnościową asplenią (brakiem śledziony);
• osobom z zaburzeniami odporności.

Jest to wirusowa choroba zakaźna. Przenosi się drogą kropelkową lub poprzez kontakt z przedmiotami skażonymi wydzieliną z gardła chorej osoby. Objawy świnki występują zazwyczaj po 14-24 dniach od infekcji, są to m.in. gorączka, złe samopoczucie, obrzęk i bolesność jednej lub obu ślinianek przyusznych. Powikłania po tej chorobie mogą prowadzić do zapalenia opon mózgowo rdzeniowych, zapalenia jąder, trzustki, stawów

Komu szczepienie jest zalecane:

• niezaszczepionym osobom dorosłym, które nie przechodziły świnki w dzieciństwie.

Jest chorobą wywoływaną przez wirusa różyczki. Zazwyczaj przebiega zwykle łagodnie z gorączką i wysypką skórną, a istotny problem stanowią zakażenia wirusem różyczki w czasie ciąży. Wirus może doprowadzić do poronienia, śmierci płodu lub rozwoju ciężkich wad wrodzonych.

Komu szczepienie jest zalecane:
Osobom nieuodpornionym, nieszczepionym, które wcześniej nie chorowały, w szczególności:

• młodym kobietom, zwłaszcza pracującym w środowiskach dziecięcych (przedszkola, szkoły, szpitale, przychodnie) i młodym mężczyznom dla zapobiegania różyczce wrodzonej, szczególnie nieszczepionym w ramach szczepień obowiązkowych;
• studentom szkół i uczelni medycznych lub kierunków medycznych;
• pracownikom ochrony zdrowia.

Jest ostrą chorobą zakaźną, którą wywołuje wirus ospy wietrznej i półpaśca. Najczęstszym źródłem zakażenia jest bezpośredni kontakt z chorym, droga kropelkowa lub kontakt z przedmiotami zanieczyszczonymi wydzielinami z dróg oddechowych osoby zakażonej. Głównymi objawami są: swędząca wysypka grudkowo-pęcherzykowa na tułowiu, twarzy, skórze głowy, kończynach, błonach śluzowych oraz gorączka, złe samopoczucie, bóle głowy i mięśni, powiększenie węzłów chłonnych. Do najczęstszych powikłań należą zakażenia bakteryjne skóry, które mogą powodować powstanie blizn oraz objawy neurologiczne. Przebieg choroby jest zdecydowanie cięższy niż u dzieci i częściej występują powikłania.

Komu szczepienie jest zalecane:

• każdej osobie, która nie chorowała na ospę wietrzną i nie została wcześniej zaszczepiona w ramach szczepień obowiązkowych lub zalecanych, w szczególności:
• kobietom planującym zajście w ciążę;
• studentom szkół i uczelni medycznych lub uczelni prowadzących kształcenie na kierunkach medycznych;
• pracownikom ochrony zdrowia.

Błonica (dyfteryt, krup) jest ciężką chorobą zakaźną wywoływaną przez bakterie maczugowca błonicy. Do zakażenia dochodzi zazwyczaj drogą kropelkową w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą, ozdrowieńcem lub nosicielem. Objawy pojawiają się początkowo w miejscu wniknięcia do organizmu i kolonizacji bakterii. Może wystąpić: gorączka, ból gardła, napadowy kaszel, trudności z połykaniem, powiększenie węzłów chłonnych szyjnych wraz z obrzękiem szyi, co z kolei może prowadzić do trudności z oddychaniem i zgonu.

Komu szczepienie jest zalecane:

• młodzieży do 19. r.ż. oraz osobom dorosłym niezaszczepionym wcześniej w ramach szczepień obowiązkowych i zalecanych.

Półpasiec jest reaktywacją zakażenia wirusowego wywołanego przez wirus ospy wietrznej oraz półpaśca. Oznacza to, że choroba może wystąpić u wszystkich osób, które przebyły w przeszłości ospę wietrzną. Dzieje się tak, ponieważ uśpiony wirus ospy wietrznej i półpaśca utrzymuje się w zwojach nerwowych człowieka, a kiedy jego organizm traci odporność, wirus aktywuje się. Ta choroba może ujawnić się w każdym przypadku, a w konsekwencji tego wywołać półpasiec i nie ma tu znaczenia czy przebieg ospy wietrznej był łagodny, czy ciężki. Nie można zakazić się półpaścem, lecz osoby, które nie wykonały szczepienia lub nie chorowały, są narażone na zakażenie ospą wietrzną.

Komu szczepienie jest zalecane:

• wszystkim osobom w wieku 50 lat i starszym;
• osobom w wieku 18 lat i starszym, o zwiększonym ryzyku zachorowania na półpasiec.