Powiększ czcionkę:

Drukuj

Serce gotowe do lotu

Pasażerowie ze schorzeniami układu sercowo-naczyniowego planujący lot samolotem powinni przed podróżą, zwłaszcza rejsem dalekiego zasięgu, zapoznać się z ogólnymi warunkami odbycia lotu bądź skorzystać z porady lekarza medycyny lotniczej.

Choroby serca a lot samolotem
Szczególny wpływ na stan zdrowia i komfort podróży lotniczej ma obniżone ciśnienie atmosferyczne na pokładzie samolotu, a tym samym zmniejszone ciśnienie parcjalne tlenu. Może to prowadzić do hipoksji hiperbarycznej (wysokościowej), czyli niedoboru tlenu w tkankach. Ciśnienie panujące w kabinie podczas lotu na planowanej wysokości odpowiada wysokości 2438 m (8000 ft). Ciśnienie parcjalne wdychanego tlenu z powietrzem wynosi na tej wysokości 108 mmHg (w porównaniu z ciśnieniem na poziomie morza 149 mmHg). Koreluje to z wysyceniem tlenem krwi tętniczej (Pa02) w wysokości 50-60 mmHg dla osób zdrowych.

Na pokładzie

Pasażerowie „kardiologiczni" kompensują sobie do pewnego stopnia obniżenie ciśnienia parcjalnego tlenu podczas lotu poprzez zwiększenie wentylacji minutowej, głównie przez pogłębienie objętości oddechowej. Pierwszą odpowiedzią serca na niedotlenienie jest łagodne przyspieszenie jego czynności, co skutkuje zwiększonym zapotrzebowaniem mięśnia serca na tlen.

Dławica piersiowa

Konieczność podania tlenu może zaistnieć u pasażerów ze zmniejszoną rezerwą wieńcową. Rezerwa wieńcowa określa, o jaki procent może wzrosnąć przepływ wieńcowy w porównaniu z wyjściowym na przykład podczas wysiłku, nie powodując przy tym zaburzeń ukrwienia serca. W przypadku gdy dochodzi do zmniejszenia rezerwy wieńcowej, występuje ból dławicowy, inaczej - choroba wieńcowa serca.
Według stanowiska Amerykańskiego Stowarzyszenia Kardiologicznego pasażerowie, u których stwierdzono dławicę piersiową (dusznica bolesna, angina pectoris), mogą podróżować samolotem pod warunkiem, że choroba jest ustabilizowana, a chorzy mają ze sobą podczas lotu zestaw leków do ewentualnego zastosowania awaryjnego. Ponadto należy pamiętać, że stres związany z podróżą może spowodować zmniejszenie rezerwy tlenowej i wystąpienie bólów zlokalizowanych za mostkiem, skrócenia oddechu i uczucia ciężaru w klatce piersiowej. Osoby cierpiące na niestabilne postacie dławicy powinny raczej zrezygnować z lotu i wybrać inny środek transportu.

Po zawale

Pasażerowie, którzy przebyli niepowikłany zawał serca, mogą podróżować samolotem, nie wcześniej jednak niż 2-3 tygodnie od ataku. Warunkiem jest wcześniejszy powrót do normalnej aktywności. Osobom prowadzącym intensywną działalność biznesową zaleca się wykonanie próby wysiłkowej (na bieżni) w celach prognostycznych i dla oceny funkcji dynamicznej serca.
Próbę wysiłkową warto wykonać nie wcześniej niż po 10-14 dniach od wystąpienia epizodu zawałowego. Wykonanie jej przed podróżą jest bardzo cenne, na tej podstawie można ocenić możliwość bezpiecznego i komfortowego przebiegu podróży lotniczej. Brak ognisk niedokrwiennych serca lub bólów zamostkowych podczas maksymalnego wysiłku jest bardziej miarodajny niż arbitralnie narzucane ograniczenia czasowe.
Powikłany zawał wymaga powstrzymania się od lotów nieco dłużej (minimum 6 tygodni), przynajmniej do osiągnięcia stabilizacji farmakologicznej. Pasażerowie z dawno przebytym zawałem serca mogą bez przeszkód podróżować samolotem pod warunkiem, że nie mają objawów dławicowych lub zaburzeń kurczliwości komór.

By-passy

omostowanie aortalno-wieńcowe (by-passy) nie powinno stanowić problemu podczas lotu, pod warunkiem jednak że przebieg pooperacyjny był niepowikłany i Pacjent/pasażer powrócił do pełnej sprawności (nie dotyczy Pacjentów, u których podczas zabiegu przecina się mostek). Podczas zabiegu oszczędzającego klatka piersiowa wypełnia się przejściowo niewielką ilością powietrza. W tej sytuacji w trakcie podróży samolotem obniżone ciśnienie na pokładzie może zwiększyć ryzyko barotraumy, czyli uszkodzenia tkanek ciała spowodowanego różnicą ciśnień. Dlatego też Pacjenci po zabiegu oszczędzającym powinni powstrzymać się od lotu przynajmniej przez 10-14 dni, do czasu całkowitego wchłonięcia się powietrza. Przed planowanym lotem warto zgłosić się na konsultację kardiologiczną, wtedy lekarz zbada wydolność serca i oceni istniejące ogniska niedokrwienia.

Przezskórna interwencja wieńcowa

Przezskórna interwencja wieńcowa to np. angioplastyka czy stentowanie naczyń wieńcowych. Niepowikłana nie stanowi przeciwwskazań do podróży lotniczej, pod warunkiem pełnej rekonwalescencji po zabiegu. Jednak w przypadku wystąpienia powikłań bądź trudności technicznych w wykonaniu zabiegu warto skorzystać z konsultacji lekarza prowadzącego i zrezygnować z podróży przynajmniej przez okres od 1 do 2 tygodni od wykonania zabiegu.

Choroby zastawek

Choroby zastawek objawowe są względnym przeciwwskazaniem do odbycia podróży samolotem. Lekarz oceniający - przed wydaniem zgody na podróż - powinien wziąć pod uwagę ogólny stan Pacjenta z oceną ciężkości objawów, frakcji wyrzutowej lewej komory i ewentualnej obecności lub braku objawów nadciśnienia płucnego. W razie konieczności lekarz powinien wypisać zaświadczenie o konieczności zaopatrzenia się w tlen na czas lotu. Wcześniej jednak należy uzgodnić z przewoźnikiem lotniczym, czy jest to dopuszczalne. Podobne zalecenia odnoszą się do pasażerów cierpiących na wrodzone i złożone wady serca.

Z rozrusznikiem

Pasażerowie z rozrusznikami serca mogą odbywać podróże lotnicze pod warunkiem stabilizacji medycznej i ogólnego dobrego stanu zdrowia. Powinni oni jednak pamiętać, że pole elektromagnetyczne systemów lotniczych i portowych urządzeń alarmowych może zakłócać pracę rozrusznika. W razie wątpliwości dotyczących konkretnego modelu urządzenia lekarz prowadzący powinien się skontaktować z producentem rozrusznika, przedstawić Pacjentowi opinię na temat wybranego modelu i wydać stosowne zaświadczenie do ewentualnego okazania służbom ochrony lotniska. Może się zdarzyć, że w wyniku zmiany pola magnetycznego rozrusznik uruchomi alarm. Dlatego też przed kontrolą lotniskową najlepiej poinformować ochronę o wszczepionym rozruszniku. Wówczas może ona dokonać ręcznego skanowania, co pozwoli pasażerowi ominąć bramki kontrolne. Należy zwrócić uwagę wartownikowi, aby unikał skanowania w okolicy klatki piersiowej, ponieważ ręczne detektory metalu emitują pole elektryczne, które również może zakłócać pracę rozrusznika. Magnesy umieszczone w detektorach nie uszkodzą jednak stymulatora i nie zatrzymają stymulacji serca. Na lotnisku strefy niebezpieczne oznakowane są piktogramami z wizerunkiem serca i przyłożoną do niego elektrodą. Wówczas należy zachować ostrożność. Przez bramki należy przechodzić normalnym krokiem i unikać zatrzymywania się w nich. Z podróży samolotem nie muszą rezygnować pasażerowie, którzy leczą się na nadciśnienie tętnicze. Warunkiem jest jednak stabilizacja schorzenia. Oczywiście trzeba pamiętać o zabraniu ze sobą niezbędnych leków.

Warto wiedzieć

Choroby układu krążenia a podróż samolotem - zalecenia lekarza medycyny lotniczej

  • Pamiętaj, by podczas podróży mieć przy sobie niezbędne leki, włącznie z lingwetkami podjęzykowymi (nitrogliceryna!).
  • Leki przechowuj w bagażu podręcznym przez cały czas trwania podróży (uwzględnij przesiadki, transfery, opóźnienia etc.). 
  • Miej przy sobie spis/listę stosowanych leków, włącznie ze sposobem ich dawkowania i wielkością dawki na wypadek ich zagubienia. 
  • Przygotuj odpowiednie dawki leków na czas lotu, pamiętaj o różnicy czasu. 
  • Zabierz ze sobą ostatni zapis EKG. 
  • Pamiętaj o specyfikacji rozrusznika/defibrylatora, nie zapomnij zabrać zapisów ECG wykonanych z urządzeniem i bez niego. 
  • Przed podróżą uzgodnij z przewoźnikiem lotniczym indywidualny tryb lotu z uwzględnieniem np. diety, zaopatrzenia w tlen na pokładzie, posługiwania się krzesłem na kółkach bądź rezerwacji miejsca w pobliżu toalety. 
  • Ogranicz do minimum chodzenie po pokładzie, zwłaszcza podczas lotu. 
  • Zabierz bagaż podręczny niewielkich rozmiarów. 
  • Przed podróżą omów z obsługą lotniska kwestie ew. poruszania się wózkiem elektrycznym lub ręcznym w terminalach odlotowych. 
  • Pamiętaj o odpowiednio wczesnym dotarciu na lotnisko i dogodnym zaplanowaniu połączeń transferowych. 

lek. med. Edward Wielgołaski,
Dyrektor Centrum Medycyny Lotniczej,
LUX MED Warszawa

Tekst został opublikowany w kwartalniku "Blisko Zdrowia" 3/2014

Powiązane kategorie


Dodatkowe akcje


W naszym serwisie wykorzystujemy pliki Cookies. Są one zapisywane na dysku urządzenia końcowego użytkownika w celach statystycznych oraz ułatwienia korzystania z serwisu. Ustawienia te zawsze można zmienić. Szczegółowe informacje o plikach Cookies znajdują się w Polityce Prywatności