Powiększ czcionkę:

Drukuj

Mowa w starciu z udarem

Udar mózgu jest drugą przyczyną śmierci osób powyżej 60. roku życia. Każdego roku w Polsce choroba ta dotyka 60-70 tysięcy osób. Statystyki wykazują, że częstotliwość występowania udarów w naszym kraju kształtuje się na średnim poziomie europejskim.


Alarmujące są natomiast współczynniki śmiertelności i niepełnosprawności chorych, którzy przeżyli udar. Śmiertelność w tej grupie w Europie Zachodniej mieści się w zakresie 18-25%, w Polsce zaś sięga 40%. To jeden z najwyższych wskaźników w Europie. Niepełnosprawnymi po udarze pozostaje ok. 70% Pacjentów.

Trudności z mową Mowa w starciu z udarem

Dzięki bardzo szybkiemu przekazywaniu informacji między wszystkimi obszarami mózgu potrafimy sprawnie mówić, pisać, czytać, chodzić, śpiewać, ale też rozumieć mowę innych. Mózg podzielony jest na dwie półkule, z których każda związana jest z pewnymi przypisanymi jej funkcjami. Prawa półkula kieruje lewą połową ciała, a lewa - prawą połową. I to właśnie lewa jest półkulą tzw. językową, dzięki niej mówimy. Prawdą jest, że udar mózgu zawsze prowadzi w większym lub mniejszym stopniu do niepełnosprawności zarówno w sferze ruchowej, jak i mentalnej. Według statystyk ok. 80% udarów mózgu towarzyszą zaburzenia komunikacji pod postacią afazji lub dyzartrii. Afazją nazywamy zaburzenia mowy, które powstają w wyniku uszkodzenia mózgu - głównie struktur korowych lub podkorowych półkuli dominującej dla mowy. U osób praworęcznych półkulą dominującą dla czynności mowy - w tym: rozumienia, mówienia, pisania, czytania - jest półkula lewa. Natomiast u osób leworęcznych dominacja półkulowa może być różna. W przypadku mowy dyzartrycznej chory nie jest pozbawiony myślenia i programowania mowy. Deficyt dotyczy tylko samej artykulacji i krótszej fazy wydechu. Mowa jest bełkotliwa, niezrozumiała, a oddech skrócony. Pacjent z dyzartrią często krztusi się przy przyjmowaniu pokarmów, a w szczególności podczas picia napojów.

Afazja niejedno ma imię

W przypadku afazji problem jest poważniejszy, ponieważ tu chodzi nie tylko o trudności związane z mówieniem, ale także z rozumieniem, pisaniem i czytaniem. Pacjent nie może porozumieć się z otoczeniem nawet za pomocą pisma czy gestów. Zakres ograniczeń zależy od lokalizacji uszkodzenia mózgu, jakiego doznał chory. Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje afazji:

  • sensoryczną, czyli czuciową, gdzie deficyt dotyczy tzw. odbioru mowy - chory nie rozumie tego, co do niego mówimy. Może to obejmować bardziej skomplikowane pytania czy polecenia kierowane do chorego, jak i najprostsze pytania, na które on wcale nie reaguje;
  • motoryczną, czyli ruchową, która objawia się trudnościami w mówieniu - począwszy od niemożności wydobycia dźwięku, a na trudnościach w budowaniu dłuższych wypowiedzi skończywszy; czasami chory perseweruje usłyszany tekst, czyli powtarza go wielokrotnie, w innym przypadku „przekręca" słowa, popełniając tzw. parafazje;
  • amnestyczną, która uwidacznia się w kłopotach z nazywaniem przedmiotów - mimo że chory wie, czym jest dana rzecz i do czego służy, to jednak nie potrafi podać jej nazwy.

Najczęściej dochodzi do tzw. afazji mieszanej, czyli kombinacji każdej z trzech afazji, lub też afazji całkowitej, w przypadku której chory nic nie mówi i niczego nie rozumie.U niektórych Pacjentów występuje tzw. embol, czyli chory wypowiada zbitkę głosek, wielokrotnie ją powtarzając. Czasami mowa Pacjenta staje się całkowicie nielogiczna - mówimy wówczas o tzw. sałacie słownej czy żargonofazji.

Pod fachową opieką

Leczenie afazji jest bardzo pracochłonne, przy czym rehabilitację należy rozpocząć jeszcze w szpitalu. Terapia prowadzona przez neurologopedów, psychologów i fizjoterapeutów ma na celu przywrócenie choremu jak największej sprawności i samodzielności oraz dobrego samopoczucia. Terapia trwa zwykle kilka miesięcy, musi być dostosowana do możliwości Pacjenta i indywidualnie dla niego opracowana. Każdy ze specjalistów dba o inny obszar funkcjonowania chorego. Neurologopeda zajmuje się reedukacją mowy i przywracaniem wszystkich sprawności językowych oraz kanałów komunikacji. Psycholog pomaga wyjść Pacjentowi z depresji poudarowej. Sesje mają na celu złagodzenie cierpienia, poprawę samopoczucia i ogólnego poziomu funkcjonowania chorego. Fizjoterapeuta z kolei pracuje nad odzyskaniem sprawności funkcjonalnej osoby po udarze. Szybko rozpoczęta rehabilitacja połączona ze wsparciem bliskich umożliwia choremu odzyskanie maksymalnej sprawności.

Terapia z logopedą

Ćwiczenia terapeutyczne z logopedą mają na celu stymulowanie i pobudzanie mowy chorego. Polegają one na:

  • wykonywaniu prostych ćwiczeń oddechowych;
  • gimnastyce warg i języka;
  • dmuchaniu połączonemu z wymową głosek i samogłosek;
  • posługiwaniu się głoskami w zdaniu;
  • powolnym czytaniu z akcentowaniem i rozciąganiem samogłosek;
  • pisaniu pod dyktando lub przepisywaniu zdań z równoczesnym wymawianiem sylab.


    Danuta A. Matukiewicz,
    neurologopeda,
    LUX MED Warszawa

Dodatkowe akcje


W naszym serwisie wykorzystujemy pliki Cookies. Są one zapisywane na dysku urządzenia końcowego użytkownika w celach statystycznych oraz ułatwienia korzystania z serwisu. Ustawienia te zawsze można zmienić. Szczegółowe informacje o plikach Cookies znajdują się w Polityce Prywatności