Kiedy serce woła o pomoc

Nagłe zatrzymanie akcji serca, migotanie komór czy nagła śmierć sercowa... Co oznaczają te słowa? Czy mogą dotyczyć osób z naszego otoczenia? Czy wiemy, jak postępować w takim wypadku?
Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że nagłe zatrzymanie akcji serca może dotyczyć każdego w każdej sytuacji. Jest ono najczęstszą przyczyną zgonów, np. w USA z powodu nagłego zatrzymania akcji serca umiera rocznie ponad 450 tys. osób.
Serce jest pompą, która powoduje ruch krwi w naczyniach krwionośnych. Dzięki temu krew, krążąc w całym organizmie, doprowadza do najdalszych tkanek i organów tlen oraz substancje odżywcze, odbierając jednocześnie dwutlenek węgla i zbędne produkty przemiany materii. W chwili, gdy pompa sercowa zatrzyma się, przepływ krwi ustaje i po kilku minutach następuje śmierć najbardziej wrażliwego organu, czyli mózgu, a następnie kolejnych układów.


Jak przywrócić akcję serca?

Najważniejszą czynnością jest szybkie rozpoznanie zatrzymania i rozpoczęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej (pisaliśmy o tym w poprzednim numerze naszego kwartalnika). Obok prawidłowo prowadzonej resuscytacji bardzo ważnym czynnikiem poprawiającym rokowanie jest kolejne ogniwo „łańcucha przeżycia", czyli defibrylacja elektryczna. Jest to najskuteczniejsza metoda przywracania akcji serca w przypadku migotania komór, tym skuteczniejsza, im szybciej zostanie wdrożona (z każdą minutą od zatrzymania krążenia szanse na skuteczną defibrylację maleją o 10%). Aby zrozumieć, na czym polega zabieg defibrylacji, musimy sobie wyobrazić serce w stanie migotania komór. Wtedy poszczególne komórki mięśnia sercowego kurczą się niezależnie od siebie, w sposób niezsynchronizowany. W efekcie cały mięsień sercowy (pomimo że poszczególne jego komórki działają) nie kurczy się i nie jest w stanie pompować krwi. Defibrylacja polega na przepuszczeniu prądu stałego przez wszystkie komórki mięśniowe serca. W jego wyniku wszystkie się jednocześnie zatrzymują, a następnie równocześnie rozpoczynają skurcze synchroniczne, powodując kurczenie się całego serca.


Defibrylator, który mówi

Współczesne defibrylatory automatyczne są niewielkimi urządzeniami cyfrowymi. Dzięki zaawansowanej technologii, po przyklejeniu do klatki piersiowej ofiary dwóch elektrod defibrylator wydaje głosowe instrukcje postępowania i przejmuje nadzór nad akcją ratunkową. Analizuje rytm serca pacjenta i decyduje o tym, czy przeprowadzenie defibrylacji jest konieczne, czy należy rozpocząć lub kontynuować resuscytację krążeniowo-oddechową. Gdy urządzenie rozpozna stan wymagający wykonania defibrylacji, ostrzega otoczenie, a następnie wykonuje defibrylację. Jak widać, obsługa współczesnych urządzeń AED (Automatic External Defibrillator) jest niezwykle prosta i ogranicza się do uruchomienia urządzenia, przyklejenia elektrod i wypełniania poleceń wydawanych przez defibrylator.


Każdy może pomóc

Jeszcze kilka lat temu na całym świecie osobami uprawionymi do przeprowadzenia defibrylacji byli tylko lekarze. Dziś zarówno w Europie Zachodniej, jak i Stanach Zjednoczonych sprzęt do automatycznej defibrylacji jest ogólnodostępny w miejscach użyteczności publicznej (lotniska, dworce, muzea, stacje paliwowe, centra handlowe itp.) i może być używany przez każdą osobę, będącą świadkiem wypadku, w którym wymagane jest udzielenie natychmiastowej pomocy.
Również w Polsce ostatnie regulacje prawne (Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym) dopuszczają używanie defibrylatorów przez osoby udzielające pierwszej pomocy.
Także LUX MED, odpowiadając na potrzeby Klientów, wprowadza do swojej oferty zarówno usługi polegające na ocenie zapotrzebowania na AED, wraz ze wsparciem logistycznym i sprzętowym umożliwiającym wdrożenie AED w miejscu pracy, jak i szkolenia w zakresie obsługi AED.

lek. med.
Mariusz Pacałowski
Pełnomocnik Zarządu ds. Ratownictwa Medycznego
Dyrektor Zarządzający, CM LUX MED w Katowicach



Warto wiedzieć

Pierwsza pomoc - to zespół czynności podejmowanych w celu ratowania osoby w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego, wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia, w tym również z wykorzystaniem udostępnionych do powszechnego obrotu wyrobów medycznych oraz produktów leczniczych.
Źródło: Ustawa o Państwowym Ratownictwie Medycznym