Cichy zabójca

Nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się na podstawie kilkakrotnych pomiarów ciśnienia krwi wykonanych zazwyczaj w kilkudniowych odstępach podczas kolejnych wizyt u lekarza.

Główny problem polega na tym, iż jest to prawdziwy silent killer (cichy, ukryty zabójca), nadciśnienie tętnicze bardzo długo bowiem nie daje o sobie znać. Rozwija się skrycie i na przestrzeni lat prowadzi do niekorzystnych zmian w sercu, mózgu, naczyniach krwionośnych i nerkach, a w tym czasie Pacjent może jedynie odczuwać mało charakterystyczne objawy, takie jak bóle głowy czy łatwość męczenia się. Uszkadzając niektóre narządy, podwyższone ciśnienie krwi zaburza ich funkcję, czyli prowadzi do rozwoju tzw. powikłań narządowych nadciśnienia tętniczego.

Pierwotne czy wtórne
Wiele osób nosi w sobie tykającą bombę zegarową, nie mając o tym pojęcia. W ogromnej większości przypadków tę bombę można w prosty sposób rozbroić - wystarczy odrobina chęci i odpowiedniej wiedzy. Nadciśnienie tętnicze dzielimy na pierwotne i wtórne. Nadciśnienie pierwotne, inaczej zwane samoistnym, występuje u zdecydowanej większości chorych (ok. 90%); przyczyna tej postaci nadciśnienia jest złożona i jeszcze nie w pełni poznana, podkreśla się udział genów, środowiska, diety, stresu i stylu życia. Drugi typ to nadciśnienie wtórne, inaczej określane objawowym; w tej grupie chorych podwyższone ciśnienie tętnicze jest tylko objawem innej choroby, która najczęściej dotyczy nerek, dużych tętnic czy zaburzeń czynności gruczołów wydzielających substancje regulujące wysokość ciśnienia krwi. U większości chorych właściwie przeprowadzone badania umożliwiają wykrycie i usunięcie przyczyny wywołującej wzrost ciśnienia krwi, a tym samym wyleczenie i uzyskanie jego trwałej normalizacji.

Leczenie i profilaktyka
Niewykryte lub nieleczone nadciśnienie tętnicze stanowi poważne zagrożenie dla chorego, prowadzi do przyspieszonego rozwoju miażdżycy tętnic i groźnych powikłań, a zwłaszcza choroby wieńcowej, zawału serca i udaru mózgu. U każdego chorego na nadciśnienie tętnicze należy wykonać kilka podstawowych badań: morfologia krwi, stężenie we krwi potasu, sodu, kreatyniny, glukozy oraz lipidów krwi (czyli cholesterolu całkowitego, cholesterolu frakcji HDL oraz triglicerydów), badanie moczu: ogólna ocena oraz wykonanie posiewu, badanie elektrokardiograficzne (czyli EKG), badanie radiologiczne klatki piersiowej (czyli rentgen klatki piersiowej), badanie dna oka. Czasami konieczne jest poszerzenie zakresu przeprowadzonych badań, np. o specjalistyczne badanie echokardiograficzne serca. Leczenie nadciśnienia tętniczego u zdecydowanej większości chorych polega na podawaniu leków obniżających ciśnienie krwi - jest to tzw. leczenie farmakologiczne. Podajemy leki z grupy moczopędnych, beta-blokery, alfa-blokery, inhibitory konwertazy angiotensyny, antagonistów receptorów angiotensyny II, antagonistów wapnia - niestety nie usuwają one przyczyny choroby, dlatego trzeba te leki przyjmować regularnie, zazwyczaj przez wiele lat lub nawet całe życie. Równie ważne znaczenie ma leczenie niefarmakologiczne, czyli modyfikacja stylu życia, która obejmuje przede wszystkim: l zmniejszenie masy ciała u osób z nadwagą, ograniczenie spożycia soli kuchennej do mniej niż 6 g dziennie, zmianę diety polegającą na ograniczeniu tłuszczu, węglowodanów oraz na wprowadzeniu świeżych warzyw i owoców bogatych w potas (bananów, pomidorów, ziemniaków, fasoli, grochu i szpinaku), a także ryb, l zaniechanie palenia tytoniu, ograniczenie spożycia alkoholu, zwiększenie aktywności fizycznej do 30-45 minut dziennie (zwłaszcza spacer, pływanie, jazda na rowerze). Warto zaznaczyć, iż szansa na uzyskanie trwałego obniżenia ciśnienia krwi jest duża, a powodzenie zależy od systematycznego przyjmowania leków, zmiany trybu życia, a zwłaszcza od współpracy z lekarzem i skrupulatnego wypełniania jego zaleceń.

Klasyfikacja nadciśnienia

Ciśnienie optymalne:
<120 mm Hg i < 80 mm Hg
Ciśnienie prawidłowe:
<130 mm Hg i <85 mm Hg
Ciśnienie wysokie prawidłowe:
130-139 mm Hg lub 85-89 mm Hg
Nadciśnienie 1. stopnia:
140-159 mm Hg lub 90-99 mm Hg
Nadciśnienie 2. stopnia:
160-179 mm Hg lub 100-109 mm Hg
Nadciśnienie 3. stopnia:
>180 mm Hg lub >110 mm Hg

lek. med. Barbara Peterko-Budniok,
Dyrektor Medycyny Rodzinnej
ul. Bogucicka ul. Karłowicza w Katowicach