Gdy pyłki szaleją
Niektórym wiosna kojarzy się nie tylko ze słońcem i piękną pogodą, ale też sezonowym zapaleniem błony śluzowej, dróg oddechowych i spojówek. Dolegliwości pojawiają się wraz z nadejściem tak długo oczekiwanej wiosny, a wraz z nią kwiecistych łąk.
Pyłkowica i jej objawy
Nierozerwalnie związana z tą porą roku jest pyłkowica - choroba wywołana uczuleniem na alergeny pyłków roślin wiatropylnych.
Jej najczęstsze objawy to: świąd, przekrwienie spojówek, łzawienie oczu, opuchnięcia powiek, wyciek obfitej, wodnistej wydzieliny oraz - w mniejszym stopniu - niedrożność nosa i kichanie. Do rzadszych objawów zaliczyć można uczucie ogólnego zmęczenia i rozbicia, zwyżki temperatury ciała oraz napadowe bóle głowy, jako powikłanie zapalenia zatok. Najpoważniejszym objawem są napady duszności astmatycznych połączonych z kaszlem i dolegliwościami związanymi z zajęciem dróg oddechowych. Ważnym i często występującym objawem pyłkowicy są też świąd języka, podniebienia i gardła, a niekiedy obrzęki tych narządów po spożyciu orzechów, jabłek, pomidorów, selera, cebuli, marchewki oraz wielu innych owoców i warzyw, miodu oraz niektórych przypraw. Część pacjentów doświadcza też swędzących zaczerwienień i bąbli pokrzywowych wywołanych osadzaniem się uczulających pyłków na spoconej skórze.
Dodatkowym potwierdzeniem, że chorujemy na pyłkowicę jest pojawianie się wspomnianych objawów o tej samej porze roku (wiosna - lato), intensyfikacja objawów w ciepłe i wietrzne dni (lub bezpośrednio po nich), gdy większą część czasu spędzamy na świeżym powietrzu i przeciwnie, ulga po deszczach i lekach przeciwhistaminowych oraz kroplach donosowych.
Rozpoznanie i diagnostyka
Rozpoznania dokonuje się poprzez wykonanie skórnych testów punktowych z wyciągami alergenów pyłków i zarodników grzybów pleśniowych. Minimum diagnostyczne wymaga również oceny uczulenia na alergeny całoroczne, tj. roztocza kurzu domowego oraz sierść i naskórek zwierząt domowych. Czasami do potwierdzenia wymagana jest ocena poziomu specyficznych przeciwciał w klasie IgE w surowicy oraz prowokacja (czyli podanie niewielkich ilości czynników wyzwalających reakcje alergiczne pod kontrolą lekarza) wyciągami alergenów śluzówki dróg oddechowych i spojówek. Testy skórne najlepiej przeprowadzić późną jesienią i zimą. Jeśli wyjdą dodatnie, należy rozpocząć odczulanie, które polega na wstrzykiwaniu pod skórę (ewentualnie podawaniu kropli pod język) zawiesiny alergenów pyłków. Najlepiej robić to przez pięć lat w systemie przedsezonowym lub całorocznym.
Jeżeli jednak nie przeprowadziliśmy odczulania wcześniej i wystąpiły objawy choroby, to ich leczenie będzie polegać na podawaniu tabletek przeciwhistaminowych i donosowych kropli steroidowych. Lekami drugiego rzutu są krople do oczu i leki przeciwleukotrienowe, w razie wystąpienia duszności astmatycznych należy pogłębić diagnostykę pulmonologiczną i zastosować leki wziewne. Oczywiście możemy też starać się unikać pylenia, śledząc prognozy stężenia pyłków w powietrzu, podawane w prognozach pogody.
lek. med. Wojciech Kurowski
specjalista chorób wewnętrznych,
CM LUX MED w Gdańsku
Harmonogram pylenia
W naszej strefie klimatycznej harmonogram pylenia wygląda następująco: wiosną rozpoczyna się pylenie drzew (najistotniejsze drzewa to brzoza biała, leszczyna pospolita, olcha czarna), następnie pylą trawy i zboża, a w drugiej połowie lata chwasty, przede wszystkim bylica pospolita. Na okres pylenia roślin przypada też wegetacja grzybów pleśniowych, najważniejsze to Alternaria tenuis i Cladosporium herbarum. Uczulenie na ich zarodniki może współistnieć z pyłkowicą, wówczas jej objawy są bardziej intensywne, albo rzadziej ją naśladują.
